ABD Kongresi’nin 2027 mali yılı Ulusal Savunma Yetki Yasası’nı (NDAA) görüşmeye hazırlandığı şu günlerde, yasama organı ile Savunma Bakanlığı (Pentagon) arasındaki ilişkiler son bir yıldır benzeri görülmemiş bir gerilimle karşı karşıya. Kongre üyelerinin İran’a yönelik olası bir askeri müdahale konusundaki endişeleri ve üst düzey askeri liderlerin siyasi motivasyonlu olduğu düşünülen görevden alınmaları, iki kurum arasındaki güveni derinden sarsmış durumda. Temsilciler Meclisi ve Senato’nun savunma politikalarını şekillendiren alt komitelerinde yürütülen müzakereler, yalnızca bütçe rakamlarını değil, aynı zamanda Amerikan savunma stratejisinin geleceğini de belirleyecek.
Kongre-Pentagon Arasındaki Güven Bunalımı
Son dönemde Kongre’deki pek çok milletvekili, Beyaz Saray ve Pentagon’un İran’a yönelik politikalarını sorguluyor. Özellikle, askeri liderlerin görevden alınması, Kongre üyeleri tarafından siyasi bir tasfiye olarak yorumlanıyor. Geçtiğimiz yıl içinde, Savunma Bakanı Pete Hegseth’in, General CQ Brown ve Amiral Lisa Franchetti gibi deneyimli komutanları görevden alması, Kongre’de geniş yankı uyandırdı. Bazı senatörler, bu hamlelerin ordunun bağımsızlığını zedelediğini ve ABD’nin küresel güvenilirliğine zarar verdiğini savunuyor. Bu gelişmeler, NDAA görüşmelerinde savunma bütçesinin yanı sıra, askeri personel politikaları ve savaş yetkilerinin sınırlandırılması gibi konuların da masaya yatırılmasına neden oluyor.
NDAA, her yıl ABD ordusunun bütçesini ve politikalarını belirleyen en kapsamlı yasal düzenleme olarak öne çıkıyor. 2027 mali yılı için önerilen bütçenin 850 milyar doların üzerinde olması bekleniyor. Ancak, bu yılki görüşmelerde yalnızca bütçe büyüklüğü değil, aynı zamanda silah sistemleri alımları, askeri üslerin yurt dışındaki konuşlanması ve insansız hava araçları gibi yeni teknolojilere yapılacak yatırımlar da tartışılıyor. Kongre’nin özellikle Çin’e karşı askeri caydırıcılığı artırma çabaları ile Rusya’nın Ukrayna’daki savaşına verilen desteğin boyutu, NDAA müzakerelerinin ana eksenlerinden birini oluşturuyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
NDAA’nın yasalaşma süreci, yalnızca ABD iç siyasetini değil, aynı zamanda küresel güvenlik dengelerini de yakından ilgilendiriyor. Özellikle Orta Doğu’da artan gerilimler, Kongre’nin İran’a karşı askeri güç kullanma yetkisini kısıtlama yönündeki baskıları, bölgedeki müttefikler tarafından yakından izleniyor. ABD’nin Körfez ülkeleri ve İsrail ile olan askeri iş birliği, NDAA’da yapılacak olası değişikliklerden etkilenebilir. Ayrıca, Avrupa’da NATO’nun doğu kanadındaki askeri varlığın artırılmasına yönelik maddeler, Rusya’nın tepkisini çekebilecek nitelikte. Bu bağlamda, ABD’nin savunma politikalarındaki bu iç gerilim, müttefiklerin Washington’a olan güvenini de test ediyor.
Uzmanlar, Kongre’nin askeri liderlik atamaları ve savaş yetkileri konusundaki yetkisini genişletme çabalarının, başkanlık sisteminin işleyişinde önemli bir değişikliğe işaret ettiğini belirtiyor. Özellikle, 1973 tarihli Savaş Yetkileri Yasası’nın güncellenmesi ve başkanın tek taraflı askeri operasyon başlatma yetkisinin sınırlandırılması yönündeki talepler, NDAA görüşmelerinde öne çıkan başlıklardan. Bu durum, ABD’nin küresel askeri müdahalecilik anlayışında köklü bir dönüşümün habercisi olarak yorumlanabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD’deki bu iç siyasi gerilim, Türkiye’yi doğrudan ilgilendiren savunma konularını da etkileyebilir. Özellikle, F-35 programından çıkarılma ve CAATSA yaptırımları gibi dosyalar, Kongre’nin tutumuna bağlı olarak yeniden şekillenebilir. Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alımı, Kongre’nin Türkiye’ye yönelik tutumunu belirleyen temel faktör olmaya devam ediyor. NDAA görüşmelerinde Türkiye’ye yönelik olası yeni kısıtlamalar veya iş birliği fırsatları, Ankara tarafından yakından izleniyor. Ayrıca, Doğu Akdeniz’deki enerji kaynakları ve Yunanistan ile olan gerginlikler, ABD’nin bölgesel askeri dengeleri gözeten kararlarından etkilenebilir. Türkiye’nin NATO içindeki konumu ve savunma sanayisinin geleceği, bu yasal düzenlemenin sonuçlarına bağlı olarak şekillenecektir.
