Uluslararası futbolun yönetim organları FIFA ve UEFA, işgal altındaki Batı Şeria'da faaliyet gösteren İsrail yerleşim kulüplerine verdikleri destek nedeniyle eleştirilerin odağında. Middle East Eye'ın haberine göre, bu kurumlar, uluslararası hukuka göre yasadışı kabul edilen yerleşim yerlerinde kurulan kulüplerin lisans almasına ve resmi turnuvalara katılmasına izin veriyor. Bu durum, sporun siyasetten bağımsız olduğu iddiasını zayıflatırken, Filistinli yetkililerin tepkisini çekiyor. Haber, FIFA ve UEFA'nın bu kulüplere nasıl destek olduğunu, Filistin Futbol Federasyonu'nun bu konudaki girişimlerini ve uluslararası hukuk açısından yerleşimlerin statüsünü ele alıyor. Türkiye'nin de yakından izlediği bu gelişme, sporun insan hakları ihlallerindeki rolüne dair önemli soruları gündeme getiriyor.
Gelişmenin arka planı
İsrail'in 1967'de işgal ettiği Batı Şeria ve Doğu Kudüs'te inşa ettiği yerleşimler, uluslararası toplum tarafından yasadışı kabul ediliyor. Bu bölgelerde kurulan futbol kulüpleri, İsrail Futbol Federasyonu'na bağlı olarak faaliyet gösteriyor. FIFA ve UEFA, bu federasyonu üye olarak tanıdığı için, yerleşim kulüpleri de dolaylı olarak uluslararası müsabakalara katılma hakkı elde ediyor. Orta Doğu'da spor diplomasisi üzerine çalışan akademisyenler, bu durumun FIFA'nın kendi tüzüğüne aykırı olduğunu öne sürüyor. Zira FIFA tüzüğü, üye federasyonların siyasi müdahalelerden uzak durmasını ve insan haklarına saygı göstermesini şart koşuyor.
Filistin Futbol Federasyonu, bu kulüplerin faaliyetlerinin durdurulması için FIFA'ya birçok kez başvuruda bulundu. Ancak bu başvurular, FIFA'nın İsrail Futbol Federasyonu'na yönelik herhangi bir yaptırım kararı almasıyla sonuçlanmadı. 2017 yılında Filistin Futbol Federasyonu, FIFA Kongresi'nde yerleşim kulüplerinin liglerden çıkarılması için oylama yapılmasını talep etti. Ancak FIFA, bu talebi erteleyerek konuyu kendi etik kuruluna havale etti. Bu süreçte, yerleşim kulüplerinin İsrail liglerindeki varlığı devam etti.
Bölgesel ve küresel boyut
FIFA ve UEFA'nın bu tutumu, yalnızca Filistin tarafından değil, insan hakları örgütleri ve uluslararası hukuk uzmanları tarafından da eleştiriliyor. Birleşmiş Milletler kararları, işgal altındaki topraklarda yerleşim faaliyetlerinin savaş suçu teşkil edebileceğini belirtiyor. Bu bağlamda, yerleşim kulüplerinin spor yoluyla meşrulaştırılması, işgalin normalleştirilmesine katkı sağlıyor. Boykot, Tecrit ve Yaptırımlar (BDS) hareketi, bu kulüplerin finanse edilmesini ve tanınmasını engellemeye yönelik kampanyalar yürütüyor.
Bu durum, sporun siyasi bir araç olarak kullanılmasının en güncel örneklerinden biri. Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrası FIFA ve UEFA, Rus takımlarını turnuvalardan men etmişti. Ancak İsrail yerleşimleri konusunda benzer bir tutum sergilenmemesi, çifte standart olarak yorumlanıyor. Orta Doğu'da artan normalleşme anlaşmaları (İbrahim Anlaşmaları) da bu tartışmayı alevlendiriyor. Özellikle Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Sudan'ın İsrail ile ilişkilerini normalleştirmesi, Filistin davasının uluslararası platformlarda zayıflamasına neden oluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, tarihsel olarak Filistin davasını destekleyen ve İsrail'in yerleşim politikalarını kınayan bir ülke. Bu haber, Türkiye'nin spor diplomasisi alanında da Filistin'e yönelik desteğini sürdürme kararlılığını ortaya koyması açısından önem taşıyor. Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın'ın daha önce yaptığı açıklamalar, Türkiye'nin bu tür adaletsizliklere karşı duruşunu netleştirmişti. FIFA ve UEFA'nın bu konudaki tutumu, uluslararası spor kurumlarının tarafsızlık ilkesini zedelerken, Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleşen büyük organizasyonlarda (örneğin UEFA Şampiyonlar Ligi finali gibi) benzer tartışmaların yaşanması muhtemel. Türkiye'nin bu süreçte Filistin Futbol Federasyonu ile iş birliğini artırarak, yerleşim kulüplerinin uluslararası müsabakalardan men edilmesi yönünde politikalar geliştirmesi beklenebilir.
