Avrupa, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırganlığı karşısında ortak bir güvenlik stratejisi belirlemeye çalışırken, Fransa'ya ait Rafale savaş uçakları NATO'nun doğu kanadında nöbet tutuyor. Fransız pilotlar, Litvanya'daki Šiauliai hava üssünden kalkarak Baltık ülkelerinin hava sahasını koruyor. Fransa 2 kanalının ekibi, bölgedeki Fransız mürettebatın Rus insansız hava araçlarını ve zaman zaman da savaş uçaklarını caydırmak için nasıl 7/24 devriye gezdiğini görüntüledi. Bu operasyon, NATO'nun hava savunma görevinin bir parçası olarak 2014'ten bu yana kesintisiz sürüyor.
Baltık Hava Polisliği görevi ve stratejik önemi
NATO'nun Baltık Hava Polisliği misyonu, Estonya, Letonya ve Litvanya'nın kendi savaş uçaklarına sahip olmaması nedeniyle 2004 yılında başlatıldı. O tarihten bu yana müttefik ülkeler dönüşümlü olarak bölgenin hava sahasını koruyor. Rusya'nın 2014'te Kırım'ı ilhak etmesi ve ardından 2022'de Ukrayna'ya geniş çaplı işgali, bu misyonun önemini katbekat artırdı. Fransa, savaşın başlamasından bu yana bölgeye düzenli olarak savaş uçağı konuşlandırıyor. Rafale jetleri, Rus askeri uçaklarının NATO hava sahasını ihlal etme girişimlerine karşı hızlı müdahale kabiliyeti sağlıyor. Özellikle Kaliningrad eksklavı etrafında yoğunlaşan Rus askeri faaliyetleri, Baltık ülkeleri için doğrudan bir tehdit oluşturuyor.
Fransız pilotlar, her gün ortalama iki sorti gerçekleştiriyor ve havada yakıt ikmali sayesinde görev sürelerini uzatabiliyorlar. Görevleri sırasında karşılaştıkları Rus uçaklarına görsel kimlik tespiti yapıyor ve uluslararası hava sahasında seyretmelerini sağlamak için onları takip ediyorlar. Fransa 2'ye konuşan bir pilot, 'Burada olmamızın amacı caydırıcılık. Rusların ne zaman ve nerede havalanacağını bilmiyoruz, bu yüzden her an tetikte olmalıyız' ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve küresel boyut: NATO'nun caydırıcılık stratejisi
NATO'nun Baltık Hava Polisliği, sadece bölgesel bir güvenlik önlemi değil, aynı zamanda ittifakın kolektif savunma taahhüdünün sembolü. Rusya'nın Ukrayna savaşı, NATO'nun doğu kanadını güçlendirme ihtiyacını daha da belirgin hale getirdi. 2023 Madrid Zirvesi'nde alınan kararlar doğrultusunda, NATO Baltık bölgesindeki varlığını artırdı. İngiltere, Almanya ve ABD gibi diğer müttefikler de bölgeye savaş uçağı ve kara birlikleri konuşlandırdı. Fransa'nın katkısı, özellikle Rafale jetlerinin çok rollü kabiliyeti sayesinde hem hava savunma hem de taarruz görevlerini üstlenebilmesi açısından kritik.
Rusya'nın Ukrayna'ya karşı kullandığı insansız hava araçları ve seyir füzeleri, NATO'yu hava savunma sistemlerini modernize etmeye itiyor. Baltık ülkeleri, Polonya ile birlikte Patriot ve benzeri hava savunma sistemleri satın alırken, NATO da entegre hava savunma ağını güçlendiriyor. Bu gelişmeler, Avrupa güvenlik mimarisinin yeniden şekillendiği bir dönemde, hava sahasının kontrolünün stratejik önemini ortaya koyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO'nun en büyük ikinci ordusuna sahip ülkesi olarak ittifakın caydırıcılık stratejisinin önemli bir parçasıdır. Doğu kanadının güvenliği, Türkiye'nin Karadeniz'deki çıkarlarıyla da bağlantılıdır; Rusya'nın Ukrayna'ya saldırganlığı, Boğazlar ve Karadeniz güvenliğini doğrudan etkilemektedir. Türkiye, bu nedenle NATO'nun hava savunma görevlerine daha önce katkıda bulunmuş, 2023'te Romanya'ya insansız hava araçları konuşlandırmıştır. Baltık'taki hava polisliği görevi, ittifakın dayanışmasını göstermesi açısından önemli olmakla birlikte, Türkiye'nin kendi hava savunma ihtiyaçları (S-400 krizi, F-35 programı gibi) bu bağlamda ayrı bir tartışma konusudur. Türkiye'nin NATO içinde aktif bir rol üstlenmesi, hem kendi güvenliğini hem de ittifakın bütünlüğünü güçlendirecektir.
