Bordeaux dışındaki geniş çam ormanlarının üzerinde yükselen yoğun duman bulutları, itfaiyecilerin alevleri henüz yayılmadan söndürmek için verdiği amansız mücadelenin kanıtı. Paris İtfaiye Tugayı'ndan Florian Lointier, "Bu yoğun, titanik bir mücadele" dedi. Fransız ordusuna bağlı bu birlik, güneybatı Fransa'da tükenen yerel itfaiyecilere destek için sevk edildi. Ülke genelinde son haftalarda şiddetlenen orman yangınları, binlerce hektarlık alanı kül ederken, iklim değişikliğinin etkisiyle artan sıcaklıklar ve kuraklık yangınlarla mücadeleyi neredeyse imkânsız hale getiriyor.
Gelişmenin Arka Planı
Fransa'nın güneybatısındaki Gironde bölgesi, tarihinin en yıkıcı orman yangınlarıyla boğuşuyor. Haziran ayından bu yana çıkan yangınlarda binlerce hektar ormanlık alan kül oldu, on binlerce kişi tahliye edildi. Son yangın dalgası geçen hafta başladı ve güçlü rüzgarların da etkisiyle hızla yayıldı. İtfaiye ekipleri, yerleşim yerlerini korumak için yangın hatları oluşturuyor, hava araçlarıyla su ve yangın geciktirici kimyasallar bırakıyor.
Bordeaux yakınlarındaki Landiras bölgesinde yangın hâlâ kontrol altına alınamadı. Bölgeye sevk edilen Paris İtfaiye Tugayı'nın yanı sıra, Almanya, Polonya, Avusturya ve Romanya'dan gelen ekipler de Fransız itfaiyecilerine yardım ediyor. Avrupa Birliği'nin sivil koruma mekanizması kapsamında gönderilen ekipler, yangınla mücadelede uluslararası dayanışmanın örneğini sergiliyor.
Yangınların çıkış nedeni olarak büyük ölçüde sıcak hava dalgası ve kuraklık gösteriliyor. Bilim insanları, iklim değişikliğinin bu tür aşırı hava olaylarının sıklığını ve şiddetini artırdığını vurguluyor. Fransa Meteoroloji Servisi, bölgede sıcaklık rekorlarının kırıldığını, nem oranlarının ise tehlikeli seviyelere düştüğünü açıkladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Fransa'daki orman yangınları sadece bir ulusal kriz olmanın ötesine geçerek, iklim değişikliğinin Avrupa üzerindeki yıkıcı etkilerini bir kez daha gözler önüne seriyor. Bu yaz, İspanya, Yunanistan ve Portekiz'de de büyük orman yangınları yaşandı. Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi'ne göre, 2023 yılı Avrupa Birliği ülkelerinde kaydedilen en yıkıcı orman yangını sezonlarından biri oldu.
Uzmanlar, orman yangınlarının yayılmasında iklim değişikliğinin doğrudan rolü olduğunu belirtiyor. Yüksel ortalama sıcaklıklar, topraktaki nemi azaltıyor ve bitki örtüsünü daha kuru hale getiriyor. Bu da yangınların çıkmasını ve yayılmasını kolaylaştırıyor. Fransa'nın yanı sıra Akdeniz ülkeleri de benzer sorunlarla karşı karşıya.
AB, bu krizlere karşı ortak bir mücadele stratejisi geliştirmeye çalışıyor. Brüksel, üye ülkelerin orman yangınlarıyla mücadele kapasitesini artırmak için yeni bir sivil koruma planı üzerinde çalışıyor. Bu plan kapsamında, yangın söndürme uçakları ve helikopterlerden oluşan bir Avrupa filosunun oluşturulması öngörülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fransa'daki orman yangınları, Türkiye'nin sıkça karşılaştığı bir afetle ilgili önemli dersler içeriyor. Türkiye, 2021 yılında Akdeniz ve Ege kıyılarında büyük orman yangınlarıyla mücadele etmiş, bu krizler sırasında uluslararası yardım çağrısında bulunmuştu. Fransa'nın yaşadığı bu zorluklar, ülkelerin orman yangınlarına karşı hazırlıklı olmasının ve uluslararası iş birliğinin ne kadar kritik olduğunu gösteriyor. Türkiye'nin yangın söndürme uçakları ve ekipleri konusundaki kapasitesini artırması, iklim değişikliğinin etkileriyle mücadelede bölgesel bir aktör olarak önemini artırabilir. Ayrıca, bu tür afetlerde uluslararası dayanışmanın güçlenmesi, Türkiye'nin de dâhil olduğu Akdeniz havzası ülkeleri için ortak acil müdahale mekanizmalarının geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
