Fransa, son yılların en şiddetli sıcak hava dalgasını yaşarken, uzmanlar 2003 yılında 15 bin kişinin ölümüne yol açan felaketten önemli dersler çıkarıldığını vurguluyor. Paris Bichat Hastanesi'nden epidemiyolog Prof. Dr. Antoine Flahault, France Info kanalına yaptığı açıklamada, sağlık sisteminin artık çok daha hazırlıklı olduğunu söyledi. Flahault, özellikle acil servislerdeki triyaj protokollerinin yenilendiğini, yaşlı ve kronik hastalara yönelik erken uyarı sistemlerinin devreye sokulduğunu belirtti. 2003'teki gibi beklenmedik bir krizle karşılaşılmadığını, ancak iklim değişikliği nedeniyle sıcak hava dalgalarının daha sık ve şiddetli olduğuna dikkat çekti.
2003 felaketinden alınan dersler
2003 Ağustos'unda iki hafta boyunca sıcaklıkların 40 derecenin üzerinde seyrettiği Fransa'da, özellikle yaşlılar arasında toplu ölümler yaşanmıştı. O dönem hastaneler aşırı yüklenmiş, soğutma sistemleri yetersiz kalmış ve sağlık personeli krize hazırlıksız yakalanmıştı. Fransa hükümeti, felaketin ardından Ulusal Sıcak Hava Dalgası Planı'nı (Plan Canicule) oluşturdu. Bu plan kapsamında her yıl 1 Haziran-15 Eylül arasında üç seviyeli bir uyarı sistemi uygulanıyor: sarı uyarı (izleme), turuncu uyarı (önlemler) ve kırmızı uyarı (seferberlik). Kırmızı uyarı durumunda belediyeler klimalı toplanma merkezleri açıyor, sağlık ekipleri risk gruplarını evlerinde ziyaret ediyor ve kamuya açık havuzlar ücretsiz hale getiriliyor.
Prof. Flahault, 2003'teki ölümlerin büyük kısmının önceden raporlanmayan sıcak çarpması vakaları olduğunu, bugün ise erken uyarı sayesinde bu tür vakaların daha hızlı tespit edildiğini söylüyor. Ayrıca hastanelerde klima kapasitesi artırıldı, acil servislerde sıcaklık yönetimi protokolleri geliştirildi. Ancak Flahault, iklim değişikliği nedeniyle sıcak hava dalgalarının giderek daha sık görüldüğünü ve sistemin bu yeni normale uyum sağlaması gerektiğini ekliyor.
Avrupa genelinde sıcak hava dalgası krizi
Fransa bu yazı en sıcak mayıs ayıyla açarken, haziranda sıcaklıklar 40 dereceyi aştı. İspanya, İtalya ve Yunanistan da benzer zirveler kaydetti. Avrupa, 2022 yazında yaklaşık 61 bin kişinin aşırı sıcaklıklara bağlı öldüğü bir sezon geçirdi. Dünya Sağlık Örgütü, Avrupa'da her yıl 175 bin kişinin aşırı sıcaklıklardan dolayı hayatını kaybettiğini tahmin ediyor. Bu, sıcak hava dalgalarının artık mevsimsel bir tehdit değil, kalıcı bir halk sağlığı krizi olduğunu gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fransa'nın sıcak hava dalgalarına karşı geliştirdiği erken uyarı ve müdahale sistemi, Türkiye için de örnek teşkil ediyor. Akdeniz iklim kuşağında yer alan Türkiye, özellikle yaz aylarında benzer risklerle karşı karşıya. Türkiye'de henüz Fransa'daki gibi kapsamlı bir ulusal sıcak hava dalgası planı bulunmuyor. İklim değişikliğiyle mücadele bağlamında, bu tür sağlık altyapısı önlemleri alınmazsa, ilerleyen yıllarda aşırı sıcaklıklara bağlı ölüm ve hastalık oranlarında artış görülebilir. Türkiye, AB ile uyum sürecinde bu tür planlamaları da gündemine almalı.
