Fransa, 20. yüzyılın en etkili tarihçilerinden biri olan ve II. Dünya Savaşı sırasında Gestapo tarafından işkence görüp idam edilen Marc Bloch'u, Fransız büyüklerine ayrılan Panteon anıtında ağırlamaya hazırlanıyor. 23 Haziran 2025'te düzenlenecek törenle, Bloch'un naaşı sembolik olarak Panteon'a nakledilecek. Bu onur, Fransa tarihinde çok az kişiye verilen bir ayrıcalık. Bloch, hem bir asker olarak I. ve II. Dünya Savaşları'na katılmış, hem de akademik kariyerinde 'Annales' dergisinin kurucuları arasında yer alarak tarih yazımında devrim yaratmıştı. 1886'da Lyon'da doğan Yahudi kökenli tarihçi, Fransız Direnişi'ne katıldığı için 1944'te Gestapo tarafından yakalanmış, işkence gördükten sonra kurşuna dizilerek öldürülmüştü.
Marc Bloch: Asker, Tarihçi ve Direnişçi
Marc Bloch, sadece bir akademisyen değil, aynı zamanda vatanı için savaşan bir askerdi. I. Dünya Savaşı'nda Fransız ordusunda görev yapan Bloch, II. Dünya Savaşı'nda da aktif rol aldı. 1940'ta Fransa'nın işgalinden sonra direnişe katıldı ve 'Les Annales d'histoire économique et sociale' adlı derginin kurucu ortağı olarak tarih alanında yeni bir yaklaşım geliştirdi. Lucien Febvre ile birlikte oluşturdukları bu ekol, tarihin yalnızca siyasi olaylardan ibaret olmadığını, ekonomik ve sosyal boyutlarının da incelenmesi gerektiğini savundu. Bloch'un en önemli eserleri arasında 'Feodal Toplum' ve 'Tarih Savunusu: Tarihçinin Zanaatı' sayılabilir. Son kitabı, esaret altındayken yazılmış ve onun tarih anlayışının bir özeti niteliğindedir. Bloch, 8 Mart 1944'te Lyon'da Gestapo tarafından yakalandı ve ağır işkencelere maruz kaldı. 16 Haziran 1944'te, Mısır'ın Saint-Didier-de-Formans kentinde diğer 26 direnişçiyle birlikte kurşuna dizilerek öldürüldü. Ölümünden sonra naaşı, savaşın ardından ailesi tarafından defnedildi.
Panteon'a Kabul: Fransa'nın Teşekkürü
Panteon, Fransa'nın ulusal kahramanlarının anıldığı Paris'teki tarihi bir yapı. Voltaire, Rousseau, Victor Hugo, Marie Curie gibi isimlerin yanı sıra, II. Dünya Savaşı direnişçilerine de yer veriliyor. Bloch'un buraya kabul edilmesi, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un 2020'de duyurduğu bir kararla gündeme gelmişti. Macron, Bloch'un 'tarihçi, asker ve direnişçi' kimliklerinin hepsini onurlandırmak istediklerini belirtmişti. Bu adım, Fransa'nın Yahudi soykırımı ve direniş tarihine verdiği önemin bir göstergesi olarak yorumlanıyor. Aynı zamanda, Bloch'un entelektüel mirası ve Annales okulunun küresel etkisi de bu kararla taçlandırılmış oluyor. Tören, Bloch'un doğumunun 139. yılına denk getirilirken, etkinlikte Fransız devletinin üst düzey temsilcileri de hazır bulunacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Doğrudan Türkiye'yi ilgilendiren bir gelişme olmasa da, Marc Bloch'un Panteon'a kabulü, tarih yazımı ve entelektüel özgürlük bağlamında önemli bir semboldür. Türkiye'de de tarih eğitimi ve araştırmaları, Annales ekolünden etkilenmiştir. Bloch'un disiplinlerarası yaklaşımı, Türk tarihçiliği için ilham kaynağı olabilir. Ayrıca, Fransa'nın bir direnişçiyi bu kadar yüksek bir onurla anması, Türkiye'deki tarih ve hafıza çalışmalarına da bir referans noktası sunmaktadır. Küresel ölçekte, akademik özgürlük ve insan hakları mücadelesinin simgesi olan Bloch, Türk okuyucular için de evrensel değerleri hatırlatmaktadır.
