Fransa Senatosu'nda yayımlanan çarpıcı bir rapor, ülkenin servet vergisi sisteminde ciddi bir boşluk olduğunu ortaya koydu. Rapora göre, servet vergisine tabi yaklaşık 13 bin hane, 2024 yılında hiç gelir vergisi ödemezken, bir kısmı negatif vergi diliminde yer alarak devletten geri ödeme aldı. Senatörler, bu durumu "vergi adaletsizliğinin en uç örneği" olarak tanımlarken, sistemin zenginlerin servetlerini gizlemesine olanak tanıyan bir "kara kutu" haline geldiği uyarısında bulundu. Rapor, Fransa'nın zenginlik vergisi olan Impôt sur la Fortune Immobilière (IFI) kapsamında yapılan incelemelere dayanıyor ve özellikle gayrimenkul varlıkları yüksek ancak gelir beyanı düşük olan mükelleflere odaklanıyor.
Vergi Sistemindeki Yapısal Sorunlar ve Reform Çağrıları
Fransız senatörler, servet vergisinin uygulanmasındaki temel sorunun, vergi matrahının eksik beyanı ve vergi kaçırma yöntemlerinin çeşitlenmesi olduğunu belirtiyor. Raporda, 2024 yılı itibarıyla IFI kapsamında beyan edilen toplam servetin 1,2 trilyon avro olduğu, ancak bu servetin önemli bir kısmının vergi dışı kaldığı ifade ediliyor. Özellikle lüks gayrimenkuller, sanat eserleri ve yatlar gibi taşınmaz varlıkların değerlemesindeki belirsizliklerin, zenginlerin vergi yükümlülüklerini minimize etmesine yol açtığı vurgulanıyor. Senatörler, mevcut sistemin "en zengin yüzde 1'in vergi yükünü adaletsiz bir şekilde azalttığını" ve bu durumun toplumsal eşitsizlikleri derinleştirdiğini savunuyor. Rapor, IFI'nin kapsamının genişletilmesi, gayrimenkul değerleme yöntemlerinin sıkılaştırılması ve vergi denetimlerinin artırılması gibi reform önerileri içeriyor.
Küresel Boyut: Vergi Kaçakçılığı ve Servet Eşitsizliği
Fransa'daki bu gelişme, küresel ölçekte artan servet eşitsizliği ve vergi kaçakçılığı tartışmalarına yeni bir boyut kazandırıyor. OECD verilerine göre, dünya genelinde en zengin yüzde 1'lik kesim, küresel servetin yüzde 45'ine sahipken, bu oran 2020'den bu yana sürekli artış gösteriyor. Fransa, 2018'de genel servet vergisini (ISF) kaldırıp sadece gayrimenkul servetine yönelik IFI'yi getirmişti; bu değişiklik, birçok uzman tarafından zenginlerin lehine bir düzenleme olarak eleştirilmişti. Şimdi senatörler, IFI'nin de beklenen vergi gelirini sağlamadığını ve sistemin delik deşik olduğunu söylüyor. Raporda, Fransa'nın zenginlik vergisi konusunda diğer Avrupa ülkelerinden geri kaldığı; İsviçre, Norveç ve İspanya gibi ülkelerin daha etkili servet vergisi uygulamalarına sahip olduğu belirtiliyor. Bu durum, Fransa'nın vergi politikalarını yeniden gözden geçirmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fransa'daki servet vergisi tartışmaları, Türkiye'nin vergi politikaları açısından da önemli dersler içermektedir. Türkiye'de benzer bir servet vergisi bulunmamakla birlikte, artan gelir eşitsizliği ve kayıt dışı ekonomi göz önüne alındığında, bu tür vergilendirme mekanizmalarının etkinliği tartışılmaktadır. Ayrıca, Fransa'nın vergi kaçakçılığıyla mücadele konusunda yaşadığı zorluklar, Türkiye'nin vergi denetim sistemini güçlendirme çabalarına ışık tutabilir. Ekonomik istikrar ve adil gelir dağılımı hedefleri doğrultusunda, Türkiye'nin de servet vergisi gibi araçları değerlendirmesi gerekebilir. Bununla birlikte, her ülkenin kendine özgü yapısal koşulları olduğu unutulmamalıdır.
