Fransa, Avrupa Birliği'nin Rus oligark Alisher Usmanov'a yönelik yaptırımlarının kaldırılması yönünde girişimde bulunarak, AB'nin Rusya'ya karşı yaptırım cephesinde çatlak oluşturdu. Paris yönetimi, Azerbaycan'da tutuklu bulunan Fransız vatandaşlarının serbest bırakılmasını sağlamak amacıyla bu adımı attı. AB kaynaklarına göre, Fransa'nın talebi, Usmanov'un yaptırım listesinden çıkarılmasını içeriyor.
Yaptırım Cephesinde Çatlak
Alisher Usmanov, Avrupa Birliği tarafından "Vladimir Putin'in favori oligarklarından biri" olarak tanımlanıyor. Usmanov, Rusya'nın Ukrayna işgali sonrasında AB, ABD ve Birleşik Krallık tarafından yaptırıma tabi tutulmuştu. Fransa'nın bu hamlesi, AB'nin Rusya'ya karşı oluşturduğu yaptırım birliğinde ilk ciddi çatlak olarak yorumlanıyor. Fransa'nın talebi, AB'nin yaptırım kararlarının oybirliğiyle alınması gerekliliği nedeniyle kritik önem taşıyor. Eğer Fransa vetosunu kullanırsa, AB'nin Rusya'ya yönelik yaptırım rejimi sekteye uğrayabilir.
Usmanov, Rusya'nın en zengin iş insanlarından biri olarak biliniyor. Metal ve madencilik sektöründeki yatırımlarıyla tanınan Usmanov'un servetinin 20 milyar doları aştığı tahmin ediliyor. Usmanov, aynı zamanda Arsenal Football Club'ın eski hissedarlarından biri. AB'nin yaptırım listesinde yer alan Usmanov'un mal varlıkları dondurulmuş ve seyahat yasağı getirilmiş durumda. Fransa'nın bu talebi, Usmanov'un yaptırım listesinden çıkarılması halinde, diğer AB ülkelerinin de benzer taleplerde bulunabileceği endişesini doğuruyor.
Azerbaycan Bağlantısı ve Diplomatik Kriz
Fransa'nın bu girişimi, Azerbaycan ile yaşadığı diplomatik krizle doğrudan bağlantılı. Azerbaycan'da tutuklu bulunan Fransız vatandaşlarının sayısı ve kimlikleri henüz netlik kazanmış değil. Ancak Fransız hükümeti, vatandaşlarının serbest bırakılması için yoğun diplomatik çaba sarf ediyor. Azerbaycan, 2020 Dağlık Karabağ savaşı sonrasında Fransa ile ilişkilerini gerginleştirmişti. Fransa'nın Ermenistan'a verdiği destek, Bakü yönetimi tarafından tepkiyle karşılanmıştı. Bu bağlamda, Azerbaycan'ın Fransız vatandaşlarını tutuklaması, Paris'e yönelik bir misilleme olarak değerlendiriliyor.
Fransa'nın Usmanov kartını kullanma girişimi, bir taşla iki kuş vurma stratejisi olarak görülüyor: Hem Azerbaycan'da tutuklu vatandaşlarını kurtarmak hem de Rus oligarklarla arası iyi olan Azerbaycan yönetimine mesaj göndermek. Ancak bu hamle, Batı'nın Rusya'ya karşı yürüttüğü yaptırım politikasında ciddi bir zafiyet oluşturma riski taşıyor. AB yetkilileri, Fransa'nın talebinin yaptırım rejiminin bütünlüğünü bozabileceği uyarısında bulunuyor.
Usmanov'un Yaptırım Geçmişi
Alisher Usmanov, 2022 yılında Rusya'nın Ukrayna'yı işgal etmesinin ardından AB'nin yaptırım listesine eklenmişti. Usmanov'un Kremlin ile yakın ilişkileri olduğu ve Putin'in özel yatırımlarında aracılık yaptığı iddia ediliyor. AB'nin yaptırım gerekçesinde, Usmanov'un Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e yakınlığı ve Rusya'nın ekonomik çıkarlarına hizmet eden faaliyetleri vurgulanmıştı. Usmanov, yaptırımlara karşı hukuki mücadele başlatmış ve Avrupa Adalet Divanı'na başvurmuştu. Ancak bu başvurular henüz sonuçlanmadı.
Usmanov'un yaptırım listesinden çıkarılması, sadece sembolik değil, aynı zamanda pratik sonuçlar doğuracak. Usmanov'un Avrupa'daki mal varlıkları üzerindeki dondurma kararı kalkacak ve seyahat yasağı sona erecek. Bu durum, diğer yaptırımlı oligarklar için emsal teşkil edebilir. AB'nin yaptırım rejiminin caydırıcılığı sorgulanmaya başlanabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fransa'nın AB yaptırımlarını delme girişimi, Türkiye'nin Batı ile ilişkilerinde yeni bir denge unsuru oluşturabilir. Türkiye, Rusya ile ekonomik ve diplomatik ilişkilerini sürdürürken, Batı'nın yaptırım politikalarına mesafeli duruyor. AB içindeki bu çatlak, Türkiye'nin Rusya ile enerji, ticaret ve savunma alanlarındaki iş birliğini derinleştirmesi için alan açabilir. Ayrıca Azerbaycan'daki tutuklu Fransız vatandaşları krizi, Türkiye'nin bölgesel arabuluculuk rolünü güçlendirme fırsatı sunuyor. Ankara, Bakü ile Paris arasında denge kurarak diplomatik etkinliğini artırabilir.
