Fransa, yıllardır siyasi nedenlerle karşı çıktığı Türkiye'ye Fransız-İtalyan ortak yapımı SAMP/T hava savunma sisteminin satışına sıcak bakmaya başladı. Konuya yakın beş kaynağın Reuters'a verdiği bilgiye göre, Paris yönetimi Ankara'nın Avrupa savunma sanayiine entegrasyonu ve NATO içi uyumun güçlendirilmesi amacıyla bu hamleye yeşil ışık yakmayı değerlendiriyor. SAMP/T, ABD'nin Patriot ve Rusya'nın S-400 sistemlerine alternatif olarak görülen, özellikle balistik füze ve hava tehditlerine karşı etkili bir savunma kalkanı. Türkiye'nin Rusya'dan S-400 alımı sonrası ABD ile yaşadığı F-35 krizi ve NATO'daki konumunun tartışıldığı bir dönemde bu gelişme, Ankara'nın Batı ile savunma iş birliğinde yeni bir sayfa açabileceği yorumlarına yol açtı.
Gelişmenin arka planı: Siyasi engellerden teknik iş birliğine
Fransa, Türkiye'ye silah satışında uzun süredir çekimser bir tutum sergiliyordu. Özellikle Doğu Akdeniz'deki enerji anlaşmazlıkları, Libya ve Suriye'deki taraflar arasındaki gerginlikler, Fransa'nın Türkiye'ye yönelik savunma ihracatını siyasi olarak bloke etmesine neden olmuştu. Ancak son dönemde iki ülke arasında başlayan yumuşama sinyalleri, bu satışın önünü açabilir. Kaynaklara göre, Fransa Savunma Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı, SAMP/T satışının NATO standartlarına uygunluğu ve Türkiye'nin hava savunma ihtiyacını karşılama potansiyeli nedeniyle olumlu bir değerlendirme yapıyor. SAMP/T sistemi, Avrupa'nın en gelişmiş hava savunma platformlarından biri olarak kabul ediliyor ve daha önce Suudi Arabistan, Katar ve Mısır gibi ülkelere satılmıştı.
Türkiye'nin hava savunma alanında yaşadığı sıkıntılar malum. 2017'de Rusya'dan S-400'lerin alınması, ABD'nin yaptırımlarına ve Türkiye'nin F-35 programından çıkarılmasına yol açmıştı. Ayrıca Ankara, kendi milli hava savunma sistemi SIPER'in geliştirilmesi için çalışıyor ancak bu sistemin tam operasyonel hale gelmesi yıllar alabilir. Bu boşluğu doldurmak için Türkiye'nin alternatif arayışına girdiği biliniyor. SAMP/T satışı, Türkiye'nin NATO müttefikleriyle savunma alanında yeniden köprüler kurmasına yardımcı olabilir.
Bölgesel ve küresel boyut: NATO içi denge ve Rusya faktörü
Bu gelişme, yalnızca Fransa-Türkiye ilişkileri açısından değil, aynı zamanda NATO'nun Doğu Kanadı'ndaki savunma mimarisi ve Rusya'nın bölgedeki etkisi bakımından da kritik bir öneme sahip. Türkiye'nin S-400'leri kullanması, NATO'nun entegre hava savunma sistemleriyle uyum sorunu yaratmıştı. SAMP/T gibi Batı menşeli bir sistemin devreye girmesi, bu uyumsuzluğu giderebilir ve Türkiye'yi NATO'nun füze savunma şemsiyesine daha etkin şekilde bağlayabilir. Öte yandan, Rusya'nın Ukrayna savaşı sonrası Avrupa'da artan güvenlik endişeleri, müttefikler arasında savunma iş birliğini zorunlu kılıyor. Fransa'nın bu satışa onay vermesi, Ankara'nın Moskova ile arasına mesafe koyma çabalarına da destek olarak yorumlanabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türk dış politikası ve güvenliği açısından stratejik bir dönüm noktası olabilir. SAMP/T satışı, ABD ile yaşanan F-35 krizinin ardından Batı ile savunma iş birliğinde yeni bir kanal açılmasını sağlayabilir. Ayrıca, NATO içinde Türkiye'nin güvenilir bir müttefik olarak konumunu güçlendirirken, Rusya'ya bağımlılığı azaltabilir. Ekonomik boyutta ise, bu satış Türkiye'nin savunma sanayiindeki dışa bağımlılığı tamamen ortadan kaldırmasa da, kısa vadede hava savunma ihtiyacını karşılayarak milli projelere zaman kazandırabilir. Ancak, Fransa ile ilişkilerdeki gelgitler ve ABD'nin olası tepkileri, sürecin seyrini belirleyecek unsurlar arasında.
