Avrupa Parlamentosu'nda sağcı Avrupa Muhafazakarlar ve Reformistler (ECR) grubu, Fransa'daki banliyö ayaklanmalarına ilişkin tartışmaların ardından Avrupa Sol İttifakı'nın (European Left Alliance) yasaklanması için imza kampanyası başlattı. ECR'nin girişimiyle konunun bu ay içinde Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu'nda oylanması bekleniyor. Fransa'da Haziran 2023'te 17 yaşındaki Nahel Merzouk'un polis kurşunuyla öldürülmesiyle başlayan protestolar, ülke genelinde geniş çaplı şiddet olaylarına dönüşmüştü. Avrupa Sol İttifakı'nın bu olaylara verdiği destek, sağ grupların hedefi haline geldi.
Olayların Arka Planı ve Avrupa Sol İttifakı'nın Tutumu
Fransa'da 27 Haziran 2023'te Nanterre'de bir trafik kontrolü sırasında polis memurunun ateş açması sonucu 17 yaşındaki Nahel Merzouk hayatını kaybetti. Olayın ardından ülke çapında başlayan protestolar, bir haftadan fazla sürdü ve binlerce araç ile bina hasar gördü, yüzlerce kişi gözaltına alındı. Avrupa Sol İttifakı, olaylar sırasında yaptığı açıklamalarda Fransız polisini orantısız güç kullanmakla suçladı ve göstericilere destek verdi. Bu tutum, Avrupa Parlamentosu'ndaki sağ ve merkez sağ partilerin tepkisini çekti. ECR, Avrupa Sol İttifakı'nın "şiddeti teşvik ettiğini" öne sürerek grubun yasaklanması için imza toplamaya başladı. ECR'nin bu girişimi, Avrupa Parlamentosu İçtüzüğü'nün 34. maddesine dayandırılıyor; bu madde, bir siyasi grubun "Avrupa Birliği'nin temel değerlerine aykırı faaliyetlerde bulunması" halinde yaptırım uygulanmasını öngörüyor. Ancak yasaklama kararı için Parlamento'nun üçte iki çoğunluğunun onayı gerekiyor. Şu ana kadar ECR'nin topladığı imza sayısı açıklanmadı; fakat grubun 68 sandalyesi bulunuyor ve yasaklama için en az 480 oy gerekiyor. Avrupa Sol İttifakı ise 37 sandalyeye sahip. Dolayısıyla yasaklama kararının çıkması için merkez sağ ve liberallerin de desteği şart. Avrupa Halk Partisi (EPP) ve Renew Europe grubundan henüz resmi bir açıklama gelmedi.
Avrupa Parlamentosu'ndaki Dengeler ve Olası Sonuçlar
Avrupa Parlamentosu'nda 705 sandalye bulunuyor. ECR'nin girişimi, Avrupa Sol İttifakı'nın yasaklanması halinde sol grupların temsil gücünü zayıflatmayı amaçlıyor. Ancak siyasi gözlemciler, böyle bir yasaklama kararının Avrupa Birliği'nin ifade özgürlüğü ve siyasi çoğulculuk ilkeleriyle çelişebileceğine dikkat çekiyor. Avrupa Sol İttifakı, daha önce de benzer suçlamalarla karşılaşmış ancak herhangi bir yaptırım uygulanmamıştı. Bu kez ECR'nin kampanyası, Fransa'daki olayların yarattığı hassasiyetten güç alıyor. Fransa'da aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN) partisi de olaylar sırasında sol grupları suçlamıştı. Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola'nın konuya ilişkin tutumu merak ediliyor. Metsola, geçmişte siyasi grupların yasaklanması yerine diyalog çağrısı yapmıştı. Öte yandan, Avrupa Sol İttifakı Eş Başkanı Martin Schirdewan, yaptığı açıklamada girişimi "siyasi bir cadı avı" olarak nitelendirdi ve "Fransa'daki sosyal adaletsizliği dile getirmek suç değildir" dedi. Schirdewan, ECR'nin asıl amacının solun sesini kısmak olduğunu savundu.
Avrupa'da Siyasi Kutuplaşma ve Solun Geleceği
Fransa'daki olaylar, Avrupa genelinde siyasi kutuplaşmayı artırdı. Almanya, İtalya ve İspanya'da da benzer protestolar yaşanmış, sol partiler polis şiddetine karşı gösterilere destek vermişti. ECR'nin girişimi, Avrupa'da sol hareketlere yönelik baskıların artabileceği endişesini doğurdu. Avrupa Sol İttifakı, göçmen hakları, iklim adaleti ve sosyal eşitlik konularında mücadele eden bir çatı örgütü. Grubun yasaklanması, Avrupa Parlamentosu'ndaki sol temsilin azalmasına ve karar alma süreçlerinde dengenin sağa kaymasına yol açabilir. Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı, ifade özgürlüğünü ve örgütlenme özgürlüğünü güvence altına alıyor. Bu nedenle yasaklama kararının hukuki dayanağı tartışmalı. Avrupa Parlamentosu'nun önümüzdeki günlerde konuyu gündemine alması bekleniyor. Oylama sonucu ne olursa olsun, bu girişim Avrupa'da siyasi tansiyonun yükseldiğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avrupa Parlamentosu'ndaki bu gelişme, Türkiye'nin AB ile ilişkilerinde doğrudan bir etki yaratmasa da Avrupa'daki siyasi kutuplaşmanın boyutunu göstermesi açısından önemli. Türkiye, AB içindeki sol gruplarla zaman zaman diyalog kuruyor; Avrupa Sol İttifakı'nın yasaklanması halinde bu kanal zayıflayabilir. Ayrıca, Avrupa'da yükselen sağ popülizm ve göç karşıtı söylem, Türkiye'nin AB üyelik sürecini ve vize serbestisi müzakerelerini olumsuz etkileyebilir. Fransa'daki olaylar, Avrupa'nın iç güvenlik ve sosyal uyum sorunlarını derinleştirirken, Türkiye'nin bölgesel istikrar için daha fazla sorumluluk alması gerekebilir. Türk dış politikası, Avrupa'daki siyasi dengeleri yakından izlemeli ve olası yeni ittifak arayışlarına hazırlıklı olmalı.
