Fransa, Nijer'de bir askeri üsse yapılan saldırının ardından Nijer hükümetinin kendisini darbe girişimini kışkırtmakla suçlamasını reddederek bu iddiayı 'hayal ürünü' olarak nitelendirdi. Nijer hükümeti, saldırıdan bir hafta sonra suçlamalarını isim vermediği komşu ülkelere genişletti.
Olayın Arka Planı ve Suçlamalar
Nijer'de bir askeri üsse düzenlenen saldırının ardından Nijer hükümeti, Fransa'yı başarısız bir darbe girişimini kışkırtmakla suçladı. Fransa Dışişleri Bakanlığı, bu suçlamayı derhal reddederek 'hayal ürünü' ifadesini kullandı. Nijer yetkilileri, saldırıdan bir hafta sonra suçlamalarını genişleterek isim vermedikleri komşu ülkeleri de işaret etti. Fransa, eski sömürgeci güç olarak Nijer'de uzun yıllar askeri varlık bulundurmuş, ancak 2023 darbesinin ardından askerlerini çekmişti. Bu çekilme sonrası iki ülke arasındaki ilişkiler gerginleşmişti.
Nijer hükümeti, saldırının arkasında dış güçlerin olduğunu öne sürerken, Fransa'nın bölgedeki etkisini kaybetmemek için istikrarsızlık yaratmaya çalıştığını ima etti. Fransa ise bu iddiaları kesin bir dille yalanladı ve Nijer'in iç işlerine karışmadığını vurguladı. Fransız yetkililer, Nijer'in suçlamalarının somut delillerden yoksun olduğunu belirtti.
Olay, Nijer'in 2023 yılında askeri darbe sonucu yönetimi ele geçiren cuntanın ardından Batılı ülkelerle yaşadığı gerilimin son halkası oldu. Darbe sonrası Nijer, Fransa ile askeri işbirliğini askıya almış ve Fransız askerlerinin ülkeden çekilmesini talep etmişti. Fransa da askerlerini çekerek büyükelçisini geri çağırmıştı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Nijer, Sahel bölgesinde stratejik öneme sahip bir ülke. Son yıllarda bölgede artan cihatçı saldırılar ve siyasi istikrarsızlık, uluslararası aktörlerin müdahalelerini beraberinde getirdi. Fransa'nın bölgedeki askeri varlığı, terörle mücadele kapsamında uzun süredir tartışılıyordu. Nijer'deki darbe sonrası Fransa'nın etkisi azalırken, Rusya'nın bölgede nüfuzunu artırdığı gözlemleniyor. Wagner Grubu'nun bazı Afrika ülkelerinde varlığı, Batı ile rekabeti derinleştiriyor.
Nijer'in komşuları arasında Mali, Burkina Faso gibi darbelerle yönetime gelen ülkeler bulunuyor. Bu ülkeler de Fransa karşıtı söylemleriyle biliniyor. Nijer'in suçlamaları, bölgesel bir ittifakın parçası olarak Batı karşıtlığını körükleyebilir. Fransa'nın reddi, Batı'nın bölgede itibarını koruma çabası olarak yorumlanıyor.
Uluslararası kamuoyu, Nijer'in suçlamalarını kanıt sunmadan yaptığı için şüpheyle karşılıyor. Ancak bu tür suçlamalar, Batılı ülkelerin Afrika'daki politikalarına yönelik artan eleştirilerin bir yansıması. Fransa, Afrika'daki askeri varlığını azaltma kararı almış olsa da, eski sömürgeleriyle ilişkilerini yeniden tanımlamaya çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afrika'da son yıllarda etkinliğini artıran bir aktör olarak Nijer'deki gelişmeleri yakından takip ediyor. Fransa ile Nijer arasındaki gerilim, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik ve ekonomik açılımları için bir fırsat yaratabilir. Türkiye, Nijer ile savunma işbirliği anlaşmaları imzalamış ve büyükelçiliğini açmıştı. Batılı ülkelerin bölgeden çekilmesi, Türkiye'nin nüfuz alanını genişletmesine olanak tanıyabilir. Ancak bölgedeki istikrarsızlık, Türkiye'nin yatırımlarını riske atabilir. Ayrıca, Nijer'in komşularıyla yaşadığı gerilim, Sahel'de yeni bir çatışma hattı oluşturma potansiyeli taşıyor. Türkiye, denge politikası izleyerek hem Nijer hem de diğer bölge ülkeleriyle ilişkilerini sürdürmeye çalışacaktır.
