Fransa, Ortadoğu'nun krizlerle boğuşan ülkesi Lübnan'a yönelik yoğun diplomatik ve ekonomik ilgisini sürdürüyor. Analistlere göre Paris yönetimi, bölgede giderek zayıflayan nüfuzunu yeniden tesis etmek için Lübnan'ı bir kaldıraç olarak kullanıyor. Özellikle 2020 Beyrut patlamasının ardından Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un iki kez Lübnan'ı ziyaret etmesi ve reform çağrıları, bu ilginin somut göstergeleri arasında. Fransa'nın Lübnan üzerindeki tarihsel mandası ve büyük Lübnanlı diasporası da bu bağın temelini oluşturuyor. Ancak son yıllarda ABD, Rusya ve özellikle İran'ın bölgedeki artan etkisi, Fransa'nın manevra alanını daraltmış durumda.
Fransa'nın Lübnan stratejisi: Tarihsel bağlar ve güncel hedefler
Fransa'nın Lübnan'a olan ilgisi sadece tarihsel bir miras değil, aynı zamanda stratejik hesaplara dayanıyor. 1920'lerde Milletler Cemiyeti mandası altında Fransa'nın yönettiği Lübnan, bağımsızlığını kazandıktan sonra da Fransız kültürü ve diliyle güçlü bağlarını korudu. Bugün Lübnan'da yaklaşık 6 milyon kişi Fransızca konuşuyor ve 250 bine yakın Fransız vatandaşı yaşıyor. Ekonomik olarak da Fransa, Lübnan'ın en büyük ticaret ortaklarından biri; 2021'de iki ülke arasındaki ticaret hacmi 1,2 milyar avroya ulaştı.
Fransa'nın son dönemdeki çabaları, özellikle 2020'de Beyrut limanında meydana gelen ve yüzlerce kişinin ölümüne yol açan patlamanın ardından yoğunlaştı. Macron, patlamadan kısa süre sonra Beyrut'a giderek halka reform vaatleri verdi ve uluslararası bağış konferansları düzenledi. Ancak iç siyasi çekişmeler ve yolsuzluk nedeniyle reformların hayata geçirilememesi, Fransa'nın sabrını zorluyor. Paris yönetimi, Lübnanlı siyasetçilere yönelik yaptırımlar uygulayarak ve yardımları şarta bağlayarak baskıyı artırmaya çalışıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Güç mücadelesinin yeni cephesi
Fransa'nın Lübnan'a odaklanması, bölgesel güç dinamikleriyle de yakından ilişkili. Bir yandan İran'ın Hizbullah aracılığıyla Lübnan üzerindeki etkisi, diğer yandan Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin bölgedeki nüfuz mücadelesi, Fransa'yı zor bir denge politikasına zorluyor. ABD'nin son yıllarda Ortadoğu'dan askeri olarak çekilmesi ve Rusya'nın Suriye'deki varlığı, Fransa'ya bölgede daha aktif bir rol oynama fırsatı verse de, bu fırsat sınırlı kalmış durumda.
Fransa, Lübnan'ı sadece bir kriz yönetimi alanı olarak değil, aynı zamanda Avrupa Birliği'nin Ortadoğu'daki yumuşak güç kapasitesini göstermek için bir vitrin olarak görüyor. Ancak Lübnan'daki siyasi tıkanıklık ve ekonomik çöküş, Fransa'nın bölgedeki diğer aktörlerle rekabet etme kabiliyetini zayıflatıyor. Örneğin, Rusya'nın Suriye'deki askeri başarısı ve Türkiye'nin Katar ile yakın ilişkileri, Fransa'nın geleneksel nüfuz alanlarını daraltıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fransa'nın Lübnan'a yönelik bu hamleleri, Türkiye'nin bölgedeki çıkarlarını doğrudan etkiliyor. Türkiye, Lübnan'da Sünni toplumla yakın ilişkileri ve Filistin meselesindeki aktif duruşuyla biliniyor. Fransa'nın Lübnan'daki reform çabaları, Hizbullah'ın siyasi ve askeri gücünü sınırlama amacı taşıyor ki bu, Türkiye'nin İran'ın bölgesel yayılmasına karşı duruşuyla örtüşüyor. Ancak Fransa'nın Doğu Akdeniz'deki enerji arama faaliyetlerinde Türkiye'ye karşı aldığı tutum, iki ülke arasında gerginliğe neden oluyor. Türkiye, Fransa'nın Lübnan'daki nüfuz mücadelesini dikkatle izlerken kendi diplomatik ve ekonomik araçlarını da kullanarak bu karmaşık denklemde yerini korumaya çalışıyor.
