Birleşmiş Milletler, 22 Eylül – Diplomatik kaynaklara göre Fransa, Hürmüz Boğazı'ndaki hareketliliği yeniden tesis etmek amacıyla uluslararası bir misyon oluşturulması için Amerika Birleşik Devletleri ile koordineli olarak bir BM Güvenlik Konseyi karar taslağı hazırlamaya başladı. Salı günü açıklanan gelişme, bölgede artan gerilimin ardından geldi.
Gelişmenin Arka Planı
Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yolu olarak biliniyor. Son aylarda bölgede tankerlere yönelik saldırılar ve el koyma olayları artmış, bu da küresel enerji güvenliği endişelerini körüklemişti. Diplomatlar, Fransa'nın taslak metni henüz çok erken bir aşamada olduğunu ve detayların netleşmediğini belirtiyor. Fransa'nın girişimi, bölgede uluslararası bir deniz gücü oluşturma çabalarının bir parçası olarak görülüyor. ABD, daha önce bölgede koalisyon güçleri bulundurmuş, ancak BM çatısı altında bir misyon fikri yeni. Fransa'nın BM Daimi Temsilcisi, konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı. BM Güvenlik Konseyi'nde veto yetkisi olan Çin ve Rusya'nın tutumu ise belirsizliğini koruyor. Bu ülkeler, daha önce ABD öncülüğündeki benzer girişimlere mesafeli yaklaşmıştı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Hürmüz Boğazı'ndaki istikrarsızlık, yalnızca bölge ülkelerini değil, küresel enerji piyasalarını da doğrudan etkiliyor. Boğazdan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol taşınıyor. Olası bir kesinti, petrol fiyatlarında ani yükselişlere ve küresel ekonomik dalgalanmalara yol açabilir. Fransa'nın BM çatısı altında bir misyon önermesi, uluslararası meşruiyet arayışının bir göstergesi. Ancak böyle bir misyonun askeri ve hukuki çerçevesi henüz net değil. Diplomatik kaynaklar, taslak metnin önümüzdeki haftalarda Konsey üyelerine dağıtılabileceğini söylüyor. Öte yandan, İran'ın olası tepkisi de merak konusu. Tahran, bölgedeki yabancı askeri varlığına şiddetle karşı çıkıyor ve boğazın güvenliğinin kendileri tarafından sağlanması gerektiğini savunuyor. Uzmanlar, BM kararı çıksa bile uygulanmasının zor olabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Hürmüz Boğazı'ndaki istikrarsızlıktan ekonomik olarak doğrudan etkilenebilecek ülkeler arasında. Enerji ithalatının büyük bölümünü deniz yoluyla gerçekleştiren Türkiye, olası bir kesintide alternatif kaynaklara yönelmek zorunda kalabilir. Ayrıca, bölgede artan askeri varlık, Türkiye'nin güvenlik dengelerini de etkileyebilir. Türkiye, BM çatısı altında yürütülecek bir misyona mesafeli yaklaşabilir; zira İran ile ilişkilerini koruma ve bölgesel istikrarı sağlama arasında bir denge gözetiyor. Ankara'nın, olası bir BM kararında çekimser kalması veya arabuluculuk rolü üstlenmesi beklenebilir.
