Dünya genelinde fosil yakıt endüstrisinin en büyük destekçisi, çoğu zaman özel şirketler veya enerji devleri olarak algılansa da, Bloomberg Opinion yazarı David Fickling'e göre bu alandaki en büyük yatırımcı aslında vergi mükellefleri. Kamu sektörü, petrol, doğal gaz ve kömür projelerine yönelik yatırımlarını sürdürürken, yenilenebilir enerjiye geçişin finansmanı tartışmaları da alevleniyor. Fickling, kamu fonlarının fosil yakıtlara yönlendirilmesinin, iklim değişikliğiyle mücadelede atılan adımları baltaladığını ve bu durumun küresel enerji dönüşümünü yavaşlattığını vurguluyor.
Gelişmenin arka planı: Kamu sektörünün fosil yakıt bağımlılığı
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, 2023 yılında küresel enerji yatırımları 2,8 trilyon doları aşarken, bu miktarın yaklaşık 1,7 trilyon doları temiz enerjiye, kalanı ise fosil yakıtlara ayrıldı. Ancak Fickling'in dikkat çektiği nokta, fosil yakıt yatırımlarının büyük bölümünün kamu sektörü tarafından yapılması. Örneğin, Çin, Hindistan ve Orta Doğu'daki devlet petrol şirketleri, yatırımlarını artırarak sektörü ayakta tutuyor. Kamu bankaları ve kalkınma finansman kuruluşları da fosil yakıt projelerine kredi sağlayarak bu döngüyü sürdürüyor. Bu durum, iklim taahhütleri ile fiili yatırımlar arasındaki uçurumu gözler önüne seriyor. Dünya Bankası ve IMF gibi kuruluşların karbon emisyonlarını azaltma çağrılarına rağmen, birçok ülke enerji güvenliği gerekçesiyle fosil yakıt sübvansiyonlarını devam ettiriyor. Küresel enerji krizi ve jeopolitik gerilimler, bu bağımlılığı daha da pekiştiriyor.
Bölgesel veya küresel boyut: Asya'nın belirleyici rolü
Asya-Pasifik bölgesi, fosil yakıt tüketiminin ve kamu yatırımlarının merkez üssü konumunda. Çin, dünyanın en büyük kömür tüketicisi ve üreticisi olarak fosil yakıt yatırımlarının önemli bir kısmını gerçekleştiriyor. Hindistan ise artan enerji talebini karşılamak için kömür santrallerine yatırım yapmaya devam ediyor. Güneydoğu Asya ülkeleri Endonezya, Vietnam ve Filipinler de kömür projelerine kamu kaynağı aktarıyor. BloombergNEF'in raporuna göre, Asya'daki kamu bankaları 2022'de fosil yakıt projelerine 200 milyar doların üzerinde finansman sağladı. Bu yatırımlar, bölgenin yenilenebilir enerji potansiyelini gölgede bırakırken, küresel emisyon hedeflerini tehlikeye atıyor. Öte yandan, gelişmiş ülkeler, iklim finansmanı taahhütlerine rağmen gelişmekte olan ülkelere yönelik fosil yakıt yatırımlarını sınırlamada yetersiz kalıyor. Fickling, bu çelişkinin, fosil yakıt çağının sona ermesi gerektiği yönündeki söylemlerle eylemsizlik arasındaki uçurumu derinleştirdiğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerjide dışa bağımlı bir ülke olarak fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalardan doğrudan etkileniyor. Kamu sektörünün fosil yakıtlara yönelik küresel yatırım eğilimi, Türkiye'nin enerji maliyetlerini artırabilir ve cari açığı büyütebilir. Öte yandan, Türkiye'nin yenilenebilir enerji potansiyeli yüksek olmasına rağmen, doğal gaz ve kömür yatırımlarına devam etmesi, iklim taahhütleriyle çelişiyor. Bu küresel eğilim, Türkiye'nin enerji politikasında bir dönüşüm yapması gerektiğini ortaya koyuyor. Ayrıca, kamu finansmanının fosil yakıtlardan temiz enerjiye kaydırılması, Türkiye'nin uzun vadeli enerji güvenliği ve ekonomik istikrarı için kritik önem taşıyor.
