ABD'nin Florida eyaleti, ülke genelinde idam cezasına yönelik eğilim giderek azalırken, mahkumları rekor bir hızla infaz ediyor. ProPublica'nın haberine göre, Florida Valisi Ron DeSantis'in göreve gelmesiyle birlikte eyaletteki infaz sayısı gözle görülür biçimde arttı. 2023 yılında eyalette 6 mahkum idam edilirken, 2024'te bu sayının daha da yükselmesi bekleniyor. Bu, Florida’nın son 20 yıldaki en yüksek infaz temposu olarak kayıtlara geçiyor. Oysa ABD genelinde idam cezası uygulayan eyalet sayısı 1990'lardaki 38'den bugün 27'ye düşmüş durumda. Özellikle Demokrat Parti’nin güçlü olduğu eyaletlerde idam cezası ya kaldırıldı ya da uygulamada fiilen durduruldu.
Gelişmenin arka planı: İdam cezasındaki kutuplaşma
Florida, Teksas ve Oklahoma gibi eyaletler, idam cezasını sıkı bir şekilde uygulamaya devam ederken, California ve Pennsylvania gibi eyaletlerde valiler infazları durdurdu. Federal düzeyde ise Joe Biden yönetimi idam cezasına karşı çıksa da, eyaletler kendi yasalarını uygulamakta serbest. Florida, özellikle cinayet ve terör suçlarından hüküm giymiş mahkumlara yönelik infazları hızlandırmış durumda. Eyalet, infazlarda kullanılan ölümcül enjeksiyon ilaçlarının tedarikini de alternatif yollarla sağlıyor. Ancak insan hakları örgütleri, bu ilaçların etkinliği ve insani koşullar konusunda endişelerini dile getiriyor. Florida'da idam cezasının bu denli artmasının bir diğer nedeni de eyaletteki yargı sürecinin hızlandırılması. Eyalet, temyiz süreçlerini kısaltarak mahkumların cezalarının infaz edilmesini kolaylaştırdı.
Bölgesel ve küresel boyut: ABD'nin istisnai konumu
ABD, Batılı demokrasiler arasında idam cezasını uygulamaya devam eden nadir ülkelerden biri. Avrupa Birliği üyesi tüm ülkelerde idam cezası kaldırılmışken, ABD'de 27 eyalet halen bu cezayı uyguluyor. Küresel ölçekte ise Çin, İran, Suudi Arabistan ve Mısır gibi ülkeler en fazla infazı gerçekleştiriyor. Florida'daki bu artış, ABD'nin insan hakları konusundaki uluslararası imajını zedeliyor. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Konseyi, ABD'yi idam cezasını kaldırmaya çağırıyor. Özellikle adil yargılanma hakkı ve masumiyet karinesi gibi konularda endişeler bulunuyor. Florida'da idam edilen mahkumların bir kısmının daha sonra masum olduklarının ortaya çıkması, sisteme olan güveni sarsıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, 2004 yılında idam cezasını tamamen kaldırmış ve Avrupa Birliği sürecinde bu yönde önemli adımlar atmıştır. Ancak son yıllarda idam cezasının geri getirilmesine yönelik siyasi tartışmalar zaman zaman gündeme gelmektedir. Florida'daki bu gelişme, Türkiye'deki idam cezası tartışmalarına ışık tutuyor. ABD gibi bir bölgesel gücün idam cezasını uygulamaya devam etmesi, Türkiye'deki bazı çevreler tarafından 'uluslararası toplumun çifte standardı' olarak yorumlanabilir. Ancak Türkiye'nin AB üyelik hedefi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne uyum yükümlülüğü, idam cezasının geri getirilmesini neredeyse imkansız kılmaktadır. Bu nedenle, Florida örneği Türkiye'deki iç siyasi tartışmalarda bir referans noktası olarak kullanılsa da, pratikte bir etkisi olması beklenmemektedir.
