İngiltere'de yaşam maliyeti krizi derinleşirken, yeni bir araştırma 7,4 milyon hanenin kıyafet, ısınma ve gıda gibi temel ihtiyaçlarını karşılayamadığını ortaya koydu. Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham'ın 'nefes alma alanı' vaadine rağmen milyonlarca kişi çaresizlik içinde. 'Fırını bile açmaya gücüm yetmiyor' diyen bir aile reisi, krizin boyutlarını gözler önüne seriyor.
Gelişmenin Arka Planı: Kimler Etkileniyor?
Birleşik Krallık Ulusal İstatistik Ofisi (ONS) verilerine göre, ülkede yaklaşık 7,4 milyon hane (her 4 haneden biri) temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor. Bu hanelerin büyük bölümü düşük gelirli aileler, emekliler ve engelli bireylerden oluşuyor. Özellikle enerji faturalarındaki astronomik artış, aileleri zor durumda bırakıyor. Bir ev sahibi, 'Elektrik faturasını düşürmek için akşamları mum yakıyorum' ifadesini kullanırken, başka bir kişi 'Çocuklarıma sıcak yemek yapamıyorum, sadece soğuk sandviç veriyorum' diye ekliyor.
Kriz sadece gıda ve ısınmayı değil, giyim, ulaşım ve sosyal aktiviteleri de etkiliyor. Aileler çocuklarının okul kıyafetlerini alamıyor, toplu taşıma kullanmak zorunda kalıyor ya da tamamen evden çıkmıyor. 2023'teki araştırmaya göre, her 10 haneden biri kira veya ipotek ödemelerinde gecikme yaşıyor. Uzmanlar, bu durumun kış aylarında daha da kötüleşeceği uyarısında bulunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Enflasyon ve Enerji Krizine Dönüş
İngiltere'deki bu kriz, küresel enflasyon ve enerji krizinin yansımalarından sadece biri. Rusya-Ukrayna savaşı sonrası doğal gaz ve petrol fiyatlarındaki artış, Avrupa genelinde haneleri vurdu. Avrupa Merkez Bankası verilerine göre, Euro Bölgesi'nde de benzer bir tablo var: 2023'te hanelerin %15'i enerji faturalarını ödemekte zorlandı. İngiltere'de hükümetin uyguladığı enerji faturası desteğine rağmen, milyonlarca kişi yoksulluk sınırında yaşıyor.
Uzmanlar, bu krizin sadece kısa vadeli bir sorun olmadığını, yapısal eşitsizlikleri derinleştirdiğini belirtiyor. Özellikle düşük gelirli hanelerde çocukların eğitim ve sağlık hizmetlerine erişimi kısıtlanıyor. Bu durum, gelecekte toplumsal huzursuzluk ve ekonomik durgunluğa yol açabilir. İngiltere'de işsizlik oranı %4,2'ye düşse de, yoksulluk oranı %22'ye yükseldi. Bu paradoks, 'çalışan yoksullar' kavramını yeniden gündeme taşıdı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de benzer bir tablo var: Yüksek enflasyon ve düşük alım gücü nedeniyle milyonlarca hane temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor. TÜİK verilerine göre, 2023'te hanelerin %14,5'i gıda güvencesizliği yaşıyor. İngiltere'deki gibi bir 'enerji krizi' doğrudan yaşanmasa da, doğal gaz ve elektrik fiyatlarındaki artış benzer sorunlara yol açıyor. Türkiye'nin Rusya'yla yaptığı doğal gaz anlaşmaları fiyatları bir miktar düşürmüş olsa da, küresel enerji krizinden etkilenmemek mümkün değil. Bu haber, Türkiye'nin enerji bağımlılığı ve gelir dağılımı sorunlarına dikkat çekiyor; sosyal politikaların güçlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
