Finlandiya Başbakanı Petteri Orpo, ABD Başkanı Donald Trump'ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in yanında yer alarak Ukrayna'ya karşı çıkmasını sert bir dille eleştirdi. Orpo, POLITICO'ya yaptığı açıklamada, ABD'nin müttefiklerine karşı hareket ettiğini belirterek, Avrupa'nın Ukrayna'yı savaşta tutmanın bir yolunu bulması gerektiğini vurguladı. Finlandiya Başbakanı, bunun Rus varlıklarına el konulması tartışmasının yeniden açılması anlamına gelse bile bu adımın atılması gerektiğini ifade etti.
Gelişmenin Arka Planı
Finlandiya'nın tepkisi, ABD'nin Ukrayna politikasında son dönemde yaşanan değişimin bir yansıması olarak ortaya çıktı. Trump yönetimi, Rusya ile ilişkilerde yumuşama sinyalleri verirken, Kiev'e verilen askeri ve mali desteğin sorgulanmasına yol açtı. Bu durum, özellikle Rusya ile uzun bir sınırı paylaşan ve geçtiğimiz yıl NATO'ya katılan Finlandiya gibi ülkelerde endişe yarattı. Orpo hükümeti, Ukrayna'nın egemenliğinin korunmasının Avrupa güvenliği için hayati olduğunu savunuyor.
Finlandiya Başbakanı'nın açıklamaları, Avrupa Birliği içinde de yankı buldu. AB yetkilileri, ABD'nin pozisyonundaki değişikliğe rağmen Ukrayna'ya desteklerinin süreceğini belirtmişti. Ancak Rus varlıklarına el konulması konusu hukuki ve ekonomik açıdan tartışmalı. Yaklaşık 300 milyar dolarlık Rus merkez bankası varlığının dondurulması, Batı'nın elinde önemli bir koz olarak duruyor. Bu varlıkların Ukrayna'nın yeniden inşası için kullanılması fikri daha önce de gündeme gelmiş, fakat bazı ülkeler hukuki riskler nedeniyle çekimser kalmıştı.
Orpo'nun "mantıksız" değerlendirmesi, ABD'nin Ukrayna'ya askeri yardımı durdurma kararının ardından geldi. Beyaz Saray, geçtiğimiz haftalarda Kiev'e yönelik yeni bir yardım paketini onaylamamıştı. Bu gelişme, Ukrayna'nın doğusunda Rusya destekli ayrılıkçılarla mücadelesinde zor durumda kalmasına neden olabilir. Finlandiya, Rusya ile 1.340 kilometrelik sınırıyla ülkenin güvenliği açısından Ukrayna'daki savaşın gidişatını yakından takip ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Finlandiya'nın bu çıkışı, NATO içinde ABD ile Avrupa müttefikleri arasında Ukrayna politikası konusunda artan bir ayrışmanın işareti olarak okunabilir. Trump'ın "Önce Amerika" politikası, Avrupa başkentlerinde geleneksel transatlantik bağların zayıfladığı yönünde yorumlanıyor. Özellikle Baltık ülkeleri ve Polonya gibi Rusya'ya komşu ülkeler, ABD'nin güvenlik garantilerine olan güveni yeniden tesis etmek için çaba harcıyor.
Avrupa Birliği, Ukrayna'ya verdiği desteği sürdürmek için yeni kaynaklar arıyor. Rus varlıklarına el konulması halinde elde edilecek gelirin Ukrayna'ya aktarılması, tartışmalı da olsa bir seçenek olarak masada. Ancak bu adımın uluslararası hukuk açısından sonuçları ve Rusya'nın misilleme ihtimali, karar alıcıları düşündürüyor. Finlandiya gibi ülkeler, Rusya'nın saldırgan politikalarına karşı caydırıcılığın güçlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
Öte yandan, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Batılı müttefiklerinden daha fazla askeri yardım ve Rusya'ya yönelik yaptırımların artırılmasını talep ediyor. Kiev, özellikle hava savunma sistemleri ve uzun menzilli silahlar konusunda eksiklik yaşıyor. Avrupa'nın Ukrayna'ya desteğinin sürmesi, sadece Ukrayna'nın değil, aynı zamanda Avrupa'nın güvenlik mimarisinin de geleceği açısından kritik.
Finlandiya'nın tutumu, küçük ve orta ölçekli Avrupa ülkelerinin Rusya karşısında daha sert bir duruş sergileme eğilimini yansıtıyor. Bu ülkeler, ABD'nin olası bir geri çekilmesi durumunda Avrupa'nın kendi güvenliğini üstlenmesi gerektiğini düşünüyor. Ancak bu, savunma harcamalarının artırılması ve ortak bir Avrupa savunma politikasının geliştirilmesi gibi zorlu adımları gerektiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna krizi boyunca denge politikası izleyerek hem Kiev'e destek verdi hem de Rusya ile ilişkilerini sürdürdü. Finlandiya'nın ABD'yi eleştiren çıkışı, Türkiye'nin savunduğu çok kutuplu dünya düzenine işaret ediyor. Ancak Türkiye için asıl önemli olan, Batı ittifakı içindeki bu ayrışmanın Karadeniz güvenliğine etkisi. Rus varlıklarına el konulması tartışması, Türkiye'nin enerji ve ticaret ilişkilerini de yakından ilgilendiriyor. Ayrıca Türkiye, Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü destekleyerek bölgesel istikrarın korunmasına önem veriyor.
