Filistinli Hristiyanlar, Gazze'den Kudüs'e ve işgal altındaki Batı Şeria'ya uzanan coğrafyada artan şiddet ve baskı nedeniyle Kutsal Topraklar'dan göç etmek zorunda kalıyor. Yüzyıllardır bu topraklarda varlığını sürdüren Hristiyan toplumu, İsrail-Filistin çatışmasının gölgesinde hem fiziksel güvenliklerini hem de kültürel miraslarını kaybetme riskiyle karşı karşıya. Son yıllarda yaşanan çatışmalar, özellikle Gazze'deki savaşın ardından Hristiyan nüfusunun dramatik biçimde azalmasına neden oldu. Bu durum, sadece bir dini azınlığın değil, bölgenin çok kültürlü dokusunun da giderek zayıfladığının bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Filistinli Hristiyanlar, tarih boyunca Kudüs, Beytüllahim ve Nasıra gibi kutsal şehirlerde önemli bir nüfusa sahipti. Ancak 1948'deki İsrail'in kuruluşu ve 1967'deki Altı Gün Savaşı'nın ardından yaşanan göç dalgaları, Hristiyan nüfusunu ciddi şekilde azalttı. Bugün Batı Şeria'da yaklaşık 50 bin, Gazze'de ise 1948'deki 10 binin aksine sadece birkaç yüz Hristiyan kaldığı tahmin ediliyor. Son dönemde ise Gazze'deki savaş ve işgal altındaki Batı Şeria'da artan İsrail yerleşimci şiddeti, bu toplumu yeniden göçe zorluyor.
Gazze'deki Hristiyan toplumu, İsrail'in hava saldırıları ve kara operasyonları sırasında büyük zarar gördü. Gazze'deki tek kilise olan Aya Porfirios Kilisesi, 2023'te düzenlenen bir hava saldırısında hasar aldı ve onlarca kişiye ev sahipliği yaparken bazı Filistinliler hayatını kaybetti. Bu saldırılar, Hristiyanların da Müslüman Filistinlilerle birlikte çatışmanın yükünü taşıdığını gösterdi. Batı Şeria'da ise yerleşimcilerin köylere ve şehirlere düzenlediği baskınlar, Hristiyan toplumunu hedef alan saldırıları da içeriyor. Özellikle güney Batı Şeria'daki küçük Hristiyan köyleri, hem İsrail ordusunun kısıtlamaları hem de yerleşimci şiddeti nedeniyle yaşanamaz hale geldi.
İsrail hükümetinin politikaları da Hristiyanların bölgeyi terk etmesini hızlandırıyor. İşgal altındaki Doğu Kudüs'teki Hristiyan kurumları, vergi ayrıcalıklarının kaldırılması ve kamulaştırma tehditleriyle karşı karşıya. Kudüs'teki Hristiyan nüfus, 1948'de %20'den fazlayken bugün %1'in altına düştü. Bu durum, Kudüs'ün tarihi kimliğinin ve dini çeşitliliğinin kaybolması anlamına geliyor. Filistinli Hristiyan liderler, uluslararası toplumun bu göç dalgasına karşı somut adımlar atmamasından endişe duyuyor.
Bölgesel veya Küresel Boyut
Filistinli Hristiyanların göçü, sadece bir insanlık dramı değil, aynı zamanda bölgesel istikrarı tehdit eden bir gelişme. Hristiyan toplumunun varlığı, Ortadoğu'nun çok kültürlü yapısının sembolü olarak görülüyor. Bu toplumun yok olması, bölgedeki dini fanatizm ve hoşgörüsüzlüğün arttığı algısını güçlendiriyor. Aynı zamanda, Batılı ülkelerin kamuoyunda Hristiyan azınlıklara yönelik baskılar, İsrail'e verilen desteği sorgulatabilecek bir faktör olarak öne çıkıyor. Ancak şu ana kadar uluslararası toplum, Filistinli Hristiyanların korunması konusunda etkili bir mekanizma geliştirebilmiş değil.
BM ve Avrupa Birliği'nin açıklamalarıyla yetinilmesi, Filistinli Hristiyanların hayal kırıklığını artırıyor. Bu durum, bölgedeki güvenlik sorunlarının sadece Filistinliler ve İsrail arasında değil, aynı zamanda azınlık gruplarının hakları açısından da ele alınması gerektiğini gösteriyor. Kudüs'ün statüsü, Hristiyan dünyası için kritik önemini korurken, buradaki Hristiyan varlığının azalması, şehrin ruhani karakterini de zedeliyor. Dolayısıyla Filistinli Hristiyanların göçü, küresel dini mirasın korunması açısından da acil bir müdahale gerektiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Filistinli Hristiyanların Kutsal Topraklar'dan göçü, Türkiye'nin bölgesel politikaları açısından da önemli bir gelişme. Türkiye, tarihsel olarak Filistin davasını desteklerken, bölgedeki tüm dini grupların haklarının korunması yönünde bir duruş sergiliyor. Bu çerçevede, Kudüs'teki Hristiyan varlığının azalması, bölgedeki istikrarı olumsuz etkileyebilecek bir unsur olarak görülüyor. Türkiye, İslam İşbirliği Teşkilatı ve diğer platformlarda Kudüs'ün statüsünü savunurken, Hristiyan azınlıkların korunması konusunda da uluslararası girişimlere öncülük edebilir. Ayrıca, Türkiye'nin kendi topraklarında yaşayan Hristiyan topluluklara sağladığı haklar, Ortadoğu'daki dini hoşgörü açısından bir model olarak öne çıkarılabilecek bir konudur. Türk dış politikasının, bölgesel barış ve istikrar arayışında dini çeşitliliğin korunmasına yönelik adımları, hem Filistinliler hem de tüm bölge halkları için önem taşıyor.
