Filipinler ve Vietnam, Güney Çin Denizi'nde artan gerilimler ve bölgesel istikrarsızlık endişeleri ışığında güvenlik ve denizcilik iş birliğini güçlendirme kararı aldı. İki taraf, mevcut stratejik ortaklıklarını 2024 yılı içinde 'geliştirilmiş stratejik ortaklık' seviyesine yükseltme konusunda mutabık kaldı. Anlaşma, Manila'da düzenlenen üst düzey görüşmelerde imzalandı ve taraflar deniz güvenliği, balıkçılık yönetimi ve arama kurtarma faaliyetlerinde ortak çalışma taahhüdünde bulundu.
Gelişmenin arka planı
Filipinler Dışişleri Bakanı Enrique Manalo ve Vietnamlı mevkidaşı Bui Thanh Son başkanlığında yapılan görüşmelerde, iki ülkenin deniz alanlarındaki iş birliğini derinleştirmek için somut adımlar atması kararlaştırıldı. Görüşmelerin ana gündem maddelerinden biri, Güney Çin Denizi'ndeki (Güney Çin Denizi olarak bilinen bölge) toprak talepleri ve artan askeri faaliyetlerdi. Her iki ülke de Çin'in tek taraflı iddialarına karşı benzer endişeleri paylaşıyor ve bölgesel normların güçlendirilmesini savunuyor.
Anlaşma kapsamında, Filipinler Sahil Güvenliği ve Vietnam Sahil Güvenliği arasında ortak devriye ve tatbikatların sıklaştırılması öngörülüyor. Ayrıca, balıkçılık kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi ve deniz çevresinin korunmasına yönelik ortak projeler hayata geçirilecek. İki ülke, deniz kazaları ve doğal afetler durumunda hızlı müdahale için koordinasyon mekanizmalarını da geliştirecek.
Bölgesel ve küresel boyut
Filipinler ve Vietnam'ın ortaklığı güçlendirmesi, Güney Çin Denizi'nde Çin'in artan nüfuzuna karşı bir denge unsuru olarak değerlendiriliyor. Bölge, dünya ticaretinin yaklaşık üçte birine ev sahipliği yapıyor ve enerji kaynakları açısından kritik öneme sahip. Tayvan, Malezya ve Brunei gibi diğer bölge ülkeleri de benzer endişeler taşırken, ABD ve Japonya gibi bölge dışı aktörler de deniz güvenliği konusunda artan ilgi gösteriyor.
Uzmanlar, bu anlaşmanın ASEAN içindeki dayanışmayı güçlendireceğini ve Çin'in '9 çizgi' harita iddiasına karşı uluslararası hukukun daha fazla vurgulanmasına yol açacağını belirtiyor. Öte yandan, Çin'in bölgede askeri varlığını artırdığı ve yapay ada inşası faaliyetlerini sürdürdüğü bir ortamda, iki ülkenin iş birliği önemli bir diplomatik mesaj olarak görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Hint-Pasifik bölgesine yönelik dengeli bir dış politika izlemektedir. Filipinler-Vietnam iş birliğinin güçlenmesi, bölgede serbest deniz ulaşımı ve ticaret yollarının güvence altına alınmasına katkı sağlayabilir. Türkiye, Asya-Pasifik'teki ticaret ortaklarıyla (Çin, Japonya, Güney Kore) ilişkilerini derinleştirirken, deniz güvenliği konusundaki gelişmeleri yakından takip etmektedir. Ayrıca, iki ülke de İslam İşbirliği Teşkilatı üyesi olduğundan, iş birliğinin Türkiye'nin diplomatik ağını genişletme potansiyeli bulunmaktadır.
