Filipinler hükümeti, Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimler ve şiddetli El Niño hava olayının ekonomi üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle büyüme tahminlerini aşağı yönlü revize ederken, Filipin pesosunun Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr.’ın görev süresinin 2028’de sona ermesinin ötesinde de zayıf seyretmesini bekliyor. Ekonomi yönetimi, bu hafta yayımladığı güncellenmiş makroekonomik projeksiyonlarda, 2024 yılı gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) büyüme hedefini yüzde 6-7’den yüzde 5,5-6,5’e indirdi. Aynı şekilde 2025-2028 dönemi için de büyüme beklentileri yüzde 6,5-8’den yüzde 6-7’ye çekildi.
Gelişmenin Arkasındaki Nedenler
Filipinler’in büyüme tahminlerini düşürmesinin arkasında, küresel ve bölgesel bir dizi olumsuz faktör yatıyor. Orta Doğu’daki çatışmalar, özellikle İsrail-Hamas geriliminin yayılma riski, petrol fiyatlarında dalgalanmaya ve tedarik zinciri sorunlarına yol açıyor. Filipinler gibi net petrol ithalatçısı bir ülke için bu durum, enflasyon baskısını artırarak tüketim ve yatırımı olumsuz etkiliyor. Ayrıca, El Niño kaynaklı kuraklık ve aşırı hava olayları tarımsal üretimi vuruyor, gıda fiyatlarını yükseltiyor ve kırsal kesimde geçim kaynaklarını tehdit ediyor. Filipinler Merkez Bankası (BSP), peso üzerindeki baskının devam edeceğini belirterek, döviz kuru tahminlerini de revize etti. BSP, 2024 yılı için dolar/peso kurunu 56-57 aralığında beklerken, 2025-2028 döneminde bu aralığın 57-58’e çıkacağını öngörüyor. Bu, Filipin pesosunun yaklaşık yüzde 3-4 daha değer kaybedeceği anlamına geliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Filipinler’in karşı karşıya olduğu zorluklar, yalnızca ülkeye özgü değil; Asya-Pasifik bölgesindeki birçok gelişmekte olan ekonomi benzer sıkıntılarla boğuşuyor. Küresel faiz oranlarının yüksek seyretmesi, sermaye akımlarını yavaşlatırken, Çin’deki yavaşlama bölgesel ticareti olumsuz etkiliyor. ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirimi konusundaki belirsizlik, dolara olan talebi canlı tutarak gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde baskı yaratıyor. Filipinler’in 2023 yılı büyümesi yüzde 5,5 ile hükümetin hedefinin altında kalmıştı; yeni projeksiyonlar, bu yavaşlamanın orta vadede de süreceğini gösteriyor. Ülke, yatırımcı güvenini artırmak ve ekonomiyi çeşitlendirmek için altyapı projelerine ağırlık veriyor ancak bütçe kısıtları ve dış şoklar bu çabaları sınırlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Filipinler’deki ekonomik yavaşlama ve peso zayıflığı, Türkiye’yi doğrudan etkilemese de benzer bir kırılganlık modelini yansıtıyor. Türkiye de yüksek enflasyon, cari açık ve döviz kuru baskısıyla mücadele ederken, Filipinler’in yaşadığı jeopolitik ve iklim kaynaklı şoklar, gelişmekte olan ülkelerin dış şoklara karşı ne kadar savunmasız olduğunu hatırlatıyor. Ayrıca, Orta Doğu’daki gerginliklerin doğrudan Türkiye’yi de etkileme potansiyeli var; enerji fiyatlarındaki yükseliş ve ticaret yollarındaki aksamalar, Türkiye’nin dış ticaret dengesini olumsuz etkileyebilir. Dolayısıyla Filipinler’deki gelişmeler, küresel ekonominin kırılganlıklarına dair bir uyarı niteliği taşıyor.
