Filipinler Başkan Yardımcısı Sara Duterte-Carpio, 3 Nisan 2025 Pazartesi günü başlayan azil davasının ilk duruşmasına katılmazken, avukatları Senato önünde kendisini savundu. Suçlu bulunması halinde görevden alınması, siyasi yasak getirilmesi ve 2028 başkanlık yarışının şekillenmesi beklenen davada, hukukçular sürecin Başkan Yardımcısı için zorlu geçeceğini belirtiyor.
Dava süreci ve iddialar
Duterte-Carpio aleyhine açılan davada, görevini kötüye kullanma, yolsuzluk ve kamu güvenini sarsma gibi suçlamalar yer alıyor. Özellikle, başkan yardımcılığı döneminde kendisine tahsis edilen fonların usulsüz kullanıldığı iddia ediliyor. Davanın açılmasında, Duterte ailesi ile mevcut Başkan Ferdinand Marcos Jr. arasındaki siyasi rekabetin de etkili olduğu yorumları yapılıyor.
Senato'da yapılacak yargılama, Filipinler tarihinde bir başkan yardımcısına yönelik ilk azil davası olma özelliği taşıyor. Anayasaya göre, başkan yardımcısının görevden alınabilmesi için Senato'da üçte iki çoğunluk gerekiyor. Şu anki senato dağılımında Duterte yanlılarının sayısı azımsanmayacak düzeyde olduğu için, uzmanlar mahkumiyet ihtimalinin düşük olduğunu ancak sürecin siyasi sonuçlarının ağır olabileceğini ifade ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Filipinler, Güneydoğu Asya'da jeopolitik açıdan kritik bir konumda bulunuyor. Özellikle Güney Çin Denizi'ndeki egemenlik tartışmaları, ülkenin ABD ile askeri işbirliğini artırmasına yol açarken, Çin ile ilişkileri de gerilimli bir seyir izliyor. Sara Duterte, babası eski Devlet Başkanı Rodrigo Duterte'nin Çin'e yakın politikalarını devam ettirme eğiliminde. Oysa mevcut Başkan Marcos Jr., ABD ile daha yakın ilişkiler kurarak Çin'e karşı daha sert bir duruş sergiliyor. Bu nedenle, Duterte'nin azil süreci sadece iç siyaseti değil, aynı zamanda Filipinler'in dış politika yönelimini de etkileyebilir.
ABD, Filipinler'deki bu siyasi krizi yakından takip ediyor. Washington, özellikle Güney Çin Denizi'ndeki askeri varlığını artırırken, Filipinler'de istikrarlı bir yönetim görmek istiyor. Öte yandan Çin, Duterte ailesinin iktidardan uzaklaştırılmasının kendi çıkarlarına aykırı olduğunu düşünebilir. Bölgedeki güç dengeleri, bu azil davasının sonucuna göre yeniden şekillenebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Filipinler'deki azil süreci, Türkiye'yi doğrudan ilgilendirmese de, Asya-Pasifik bölgesindeki istikrar küresel güç dengeleri açısından önem taşıyor. Türkiye, Güneydoğu Asya'da artan nüfuz arayışında, özellikle Endonezya ve Malezya ile ilişkilerini güçlendirirken, Filipinler'deki siyasi istikrarsızlık bölgesel işbirliği fırsatlarını etkileyebilir. Ayrıca, Çin-ABD rekabetinin bir yansıması olan bu dava, Türkiye'nin çok kutuplu dünya düzenindeki konumunu dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye'nin, bölgedeki dengeleri gözeterek Filipinler'deki gelişmeleri takip etmesi ve olası siyasi değişimlere hazırlıklı olması stratejik açıdan faydalı olacaktır.
