Filipinler'in para birimi peso, yükselen petrol fiyatlarının oluşturduğu baskıyla bugün tarihi düşük seviyesine gerileyerek dolar karşısında rekor kırdı. Manila'da işlem gören peso, dolar başına 59 seviyesine kadar gerileyerek Mayıs 2023'te kırılan önceki rekor düşük seviyeyi tekrarladı. Filipinler, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden bir ülke olduğu için, küresel petrol fiyatlarındaki her artış doğrudan ticaret dengesini ve enflasyonu etkiliyor.
Gelişmenin arka planı
Filipinler Merkez Bankası (BSP), peso üzerindeki baskıyı hafifletmek için faiz oranlarını artırma yoluna gitti ancak bu adım yeterli olmadı. Ülkede yıllık enflasyon oranı yüzde 6,1 ile merkez bankasının hedef aralığı olan yüzde 2-4'ün oldukça üzerinde seyrediyor. Petrol fiyatları, OPEC+'ın üretim kesintileri ve jeopolitik gerilimler nedeniyle varil başına 90 doların üzerinde işlem görmeye devam ediyor.
Peso değer kaybı, aynı zamanda Filipinler'in dış borç yükünü de artırıyor. Ülkenin toplam dış borcunun 120 milyar doları aştığı tahmin ediliyor. Yerel para birimindeki zayıflama, bu borcun geri ödenmesini zorlaştırırken, ithal malların fiyatını yükselterek iç talebi de olumsuz etkiliyor.
Ekonomistler, BSP'nin önümüzdeki toplantılarında faiz artırımına devam etmesini bekliyor. Ancak analistler, hükümetin mali disiplini sağlaması ve enerji verimliliği projelerine ağırlık vermesi gerektiğini vurguluyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Filipin pezosundaki değer kaybı, Asya'da benzer bir tablonun parçası. Endonezya rupisi, Tayland bahtı ve Hindistan rupisi de artan enerji maliyetleri ve küresel dolar gücü karşısında baskı altında. Geçen hafta Endonezya Merkez Bankası, rupiyi desteklemek için sürpriz bir faiz artırımı yapmıştı.
Küresel olarak, gelişmekte olan ülke para birimleri, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz oranlarını yüksek tutmaya devam edeceği beklentisiyle zor günler geçiriyor. Dolar Endeksi (DXY) son 10 ayın zirvesine yaklaşırken, yatırımcılar güvenli liman arayışını sürdürüyor. Enerji fiyatlarındaki rallinin devam etmesi durumunda, Filipinler gibi net enerji ithalatçısı ülkelerin cari açıkları daha da genişleyecek.
Uluslararası Para Fonu (IMF) geçtiğimiz hafta yayımladığı raporda, gelişmekte olan ekonomilerin dış şoklara karşı kırılganlığını artırdığını belirterek, politika yapıcıları döviz rezervlerini güçlendirmeye çağırmıştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Filipin pezosundaki değer kaybı, Türk lirası ve benzer kırılgan para birimlerinin yaşadığı baskıyı hatırlatıyor. Türkiye de enerji ithalatçısı bir ülke olarak artan petrol fiyatlarından etkileniyor. Her ne kadar Filipinler ile Türkiye arasında doğrudan bir ticari bağlantı bulunmasa da, benzer makroekonomik kırılganlıklar ve dolar endeksindeki güçlenme, Türkiye'nin dış finansman ihtiyacını daha da kritik hale getiriyor. Bu gelişme, enerji ithalatının para birimleri üzerindeki yapısal etkisini bir kez daha gözler önüne seriyor.
