ABD Merkez Bankası (Fed), politika faizini çeyrek puan artırarak 2023 yılından bu yana ilk kez sıkılaştırmaya gitti. Fed Başkanı Kevin Warsh, karar sonrası yaptığı açıklamada "Enflasyon çok yüksek ve uzun süredir bu şekilde" diyerek bankanın gerekirse ek adımlar atmaya hazır olduğunu vurguladı. Bu hamle, Başkan Donald Trump'ın faiz indirimi yönündeki baskılarına rağmen geldi ve piyasalarda sert dalgalanmaya yol açtı.
Kararın Arka Planı ve Fed'in Mesajı
Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC), iki günlük toplantısının ardından federal fon oranını 25 baz puan artırarak yüzde 5,50-5,75 aralığına çıkardı. Karar, piyasa beklentilerinin aksine bir sürpriz oldu; zira son haftalarda Fed'in faizi sabit tutacağı yönünde güçlü bir konsensüs oluşmuştu. Ancak Başkan Warsh, enflasyonun hedef olan yüzde 2'nin belirgin şekilde üzerinde seyretmesi ve iş gücü piyasasındaki katılığın fiyat baskılarını sürdürmesi nedeniyle bu adımın gerekli olduğunu savundu.
Warsh, basın toplantısında "Enflasyonla mücadelede kararlıyız. Gerekirse daha fazla faiz artışı yapmaktan çekinmeyiz" ifadelerini kullandı. Fed'in son dönemdeki söyleminden farklı olarak, "daha uzun süre yüksek faiz" mesajı verildi. Para politikasının veri odaklı olacağı ve enflasyonda kalıcı bir düşüş görülene kadar gevşeme olmayacağı belirtildi. Bu tutum, Başkan Trump'ın seçim öncesi ekonomiyi canlandırmak için faiz indirimi çağrılarıyla açıkça çelişiyor.
Fed'in kararı, ABD ekonomisinin son çeyrekte yüzde 3,1 büyümesi ve enflasyonun yüzde 4,7 seviyesinde seyretmesi sonrası geldi. İşsizlik oranı yüzde 3,8 ile düşük seyrederken, ücret artışları da talep yönlü baskıyı artırıyor. Fed yetkilileri, bu ortamda erken bir gevşemenin enflasyonu daha da körükleyebileceği endişesini taşıyor.
Küresel Piyasalar ve Jeopolitik Yansımalar
Kararın ardından ABD 10 yıllık tahvil faizleri yüzde 4,5'in üzerine çıktı, dolar endeksi bir yılın zirvesine yaklaştı. New York borsasında satış baskısı görüldü; teknoloji hisseleri öncülüğünde S&P 500 yüzde 1,2 değer kaybetti. Altın fiyatları ise güvenli liman talebiyle ons başına 2.400 doların üzerine tırmandı.
Fed'in sıkılaştırma adımı, diğer merkez bankaları üzerinde de baskı oluşturuyor. Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) benzer bir adım atıp atmayacağı tartışılırken, gelişmekte olan ülke para birimleri dolar karşısında değer kaybetti. Türkiye gibi yüksek dış borç ve cari açık sorunu yaşayan ekonomiler için küresel finansman koşullarının daha da sıkılaşması anlamına geliyor. Özellikle portföy yatırımlarının ABD'ye yönelmesi, gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışını hızlandırabilir.
Öte yandan, Fed'in Trump'a rağmen bağımsız hareket etmesi, merkez bankası bağımsızlığı açısından kritik bir sınav olarak değerlendiriliyor. Trump, seçim kampanyasında Fed'i hedef alarak faiz indirimi talep etmiş, hatta başkanı görevden alma tehdidinde bulunmuştu. Warsh'ın cesur duruşu, piyasalarda Fed'in siyasi baskılara boyun eğmeyeceği yönünde bir güven sinyali verdi. Ancak önümüzdeki aylarda Trump ile Fed arasındaki gerilimin daha da tırmanması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fed'in faiz artırımı, Türkiye ekonomisi için önemli sonuçlar doğuracak. Küresel risk iştahının azalması ve doların güçlenmesi, TL üzerinde ek baskı yaratabilir; bu da ithalat maliyetlerini ve enflasyonu yukarı çekebilir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) para politikası alanı daha da daralabilir; zira Fed ile faiz makası açılırsa sermaye çıkışı hızlanır. Ayrıca ABD'nin sıkılaşması, Türkiye'nin dış borç çevrim maliyetlerini artırabilir. Jeopolitik açıdan ise Washington'daki Fed-Trump gerilimi, ABD'nin iç istikrarını ve dolayısıyla dış politikadaki öngörülebilirliğini etkileyebilir; bu da Türkiye'nin ABD ile ikili ilişkilerinde belirsizlik yaratabilir.
