Fas'ta gerçekleştirilen parlamento seçimlerinin resmi sonuçlarına göre, Adalet ve Kalkınma Partisi (PAM) 395 sandalyeli Temsilciler Meclisi'nde 97 sandalye kazanarak birinci parti oldu. İçişleri Bakanlığı tarafından cuma günü açıklanan kesin sonuçlara göre, Kral VI. Muhammed'e yakın bir kraliyet danışmanı tarafından kurulan parti, önceki seçimlere kıyasla önemli bir oy artışı sağladı.
Seçim sonuçları ve siyasi tablo
Fas'ta 8 Eylül'de yapılan genel seçimlerde kayıtlı seçmenlerin yaklaşık yüzde 63'ü sandık başına gitti. İçişleri Bakanlığı'nın açıkladığı kesin sonuçlara göre, Adalet ve Kalkınma Partisi (PAM) 97 sandalye ile en fazla temsilciye sahip parti oldu. Onu 82 sandalye ile İstiklal Partisi (Istiqlal) ve 79 sandalye ile Adalet ve Kalkınma Partisi (PJD) takip etti. Böylece PAM, 2016 seçimlerinde elde ettiği 102 sandalyeden sonra ikinci kez birinci parti olmayı başardı, ancak bu kez sandalye sayısı bir miktar azaldı.
Seçim sonuçları, Fas'ta son yıllarda yaşanan siyasi dengelerin değiştiğini gösteriyor. 2011'deki Arap Baharı protestolarının ardından iktidara gelen Adalet ve Kalkınma Partisi (PJD), 2016 seçimlerini de kazanmış ve hükümeti kurmuştu. Ancak bu seçimde PJD oyların önemli bir kısmını kaybederek üçüncü sıraya geriledi. PAM'ın zaferi, Kral VI. Muhammed'in reformist kanadına yakın iş dünyası ve yerel elitlerin desteğini yansıtıyor.
Yeni hükümetin kurulması için koalisyon görüşmeleri başlayacak. PAM'ın 395 sandalyeli mecliste tek başına iktidar olması mümkün değil; bu nedenle diğer partilerle ittifak arayışına girecek. Anayasa gereği, kral seçim sonuçlarını onayladıktan sonra başbakanı atayacak ve hükümeti kurma görevini verecek. Fas'ta siyasi sistem, kralın güçlü konumunu koruduğu bir parlamenter monarşi olarak işliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Fas, Kuzey Afrika'nın istikrarlı ülkelerinden biri olarak kabul ediliyor. Seçim sonuçları, ülkenin Batı yanlısı çizgisini sürdüreceğine işaret ediyor. PAM, ekonomik liberalizasyon ve Batı ile iş birliğini destekleyen bir çizgide. Fas, Afrika Birliği'ne yeniden üye olmuş, İsrail ile ilişkilerini normalleştirmiş ve ABD'nin arabuluculuğuyla 2020'de ilişkileri güçlendirmişti. Bu seçim, Fas'ın bölgesel rolünü ve Batı ile ittifakını pekiştirebilir.
Öte yandan, seçime katılım oranının görece yüksek olması, halkın siyasi sürece olan ilgisini gösteriyor. Ancak genç nüfus arasında işsizlik ve ekonomik sıkıntılar önemli sorunlar olarak devam ediyor. Yeni hükümetin öncelikli gündem maddeleri arasında ekonomik canlanma, istihdam yaratma ve yolsuzlukla mücadele yer alacak. Fas, aynı zamanda Batı Sahra sorunu ve Cezayir ile gerilim gibi dış politika dosyalarıyla da meşgul.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fas'taki seçim sonuçları, Türkiye'nin Kuzey Afrika ve Akdeniz havzasındaki stratejik çıkarları açısından yakından takip edilmesi gereken bir gelişme. Türkiye ile Fas arasında son yıllarda ekonomik ve ticari ilişkiler güçlenmiş, karşılıklı yatırımlar artmıştı. Ancak Fas'ın İsrail ile normalleşme süreci ve Batı yanlısı duruşu, Türkiye'nin bölgesel dengelerdeki konumunu etkileyebilir. Yeni hükümetin dış politika yönelimi, Türkiye'nin Akdeniz'deki enerji iş birliği ve Doğu Akdeniz politikaları açısından da önem taşıyor. Türkiye, Fas ile ilişkilerini geliştirirken, bölgedeki diğer aktörlerle dengeyi gözetmek durumunda. Önümüzdeki dönemde iki ülke arasında üst düzey ziyaretler ve ticaret anlaşmaları gündeme gelebilir.
