Senato İstihbarat Komitesi'nin kıdemli Demokrat üyesi, hassas F-35 hayalet savaş uçağı parçalarının nasıl olup da Çin'in eline geçtiği konusunda Trump yönetiminin komite üyelerini bilgilendirmesini istedi. Konuyla ilgili açıklama yapan senatör, olayın ulusal güvenlik açısından ciddi bir ihlal olduğunu vurguladı ve yönetimden acil bir brifing talep etti. Bu talep, ABD'nin en gelişmiş savaş uçağı programına ilişkin güvenlik endişelerini yeniden gündeme taşıdı.
Olayın Arka Planı ve Senatörün Talebi
Senato İstihbarat Komitesi'nin kıdemli Demokrat üyesi, F-35 programına ait hassas parçaların Çin'e nasıl ulaştığını araştırmak üzere harekete geçti. Edinilen bilgilere göre, söz konusu parçaların tedarik zincirindeki zafiyetlerden yararlanılarak Çin'e transfer edildiği iddia ediliyor. Senatör, bu olayın ABD'nin teknolojik üstünlüğünü tehdit ettiğini belirterek, yönetimin şeffaf bir şekilde bilgi paylaşması gerektiğini söyledi. Komite üyelerine yapılacak brifingin, olayın tüm boyutlarını ortaya koyması bekleniyor.
F-35 programı, ABD ve müttefikleri tarafından ortaklaşa geliştirilen, dünyanın en pahalı ve en gelişmiş savaş uçağı projelerinden biri. Program kapsamında binlerce parça, onlarca ülkedeki tedarikçiler tarafından üretiliyor. Bu karmaşık tedarik zinciri, zaman zaman güvenlik açıklarına yol açabiliyor. Çin'in, ABD'nin savunma sanayii hakkında istihbarat toplamak amacıyla tedarik zincirine sızmaya çalıştığı uzun zamandır biliniyor. Bu olay, söz konusu endişelerin somut bir örneği olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
F-35 parçalarının Çin'e satılması veya transfer edilmesi, yalnızca ABD'nin değil, aynı zamanda NATO müttefiklerinin ve program ortağı ülkelerin de güvenliğini ilgilendiriyor. F-35, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu birçok ülke tarafından kullanılmak üzere üretildi. Ancak Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle 2019'da programdan çıkarılmıştı. Bu olay, ABD'nin müttefikleriyle olan savunma işbirliğinde güven sorunlarını derinleştirebilir. Çin'in eline geçen parçaların, Pekin'in kendi savaş uçağı projelerinde kullanılıp kullanılmadığı ise henüz bilinmiyor. Uzmanlar, Çin'in bu parçaları tersine mühendislik yoluyla inceleyerek kendi teknolojisini geliştirebileceği uyarısında bulunuyor.
Öte yandan, olayın zamanlaması dikkat çekici. ABD ile Çin arasında ticaret savaşları ve teknoloji rekabeti tüm hızıyla sürerken, böyle bir güvenlik ihlalinin ortaya çıkması, iki ülke arasındaki gerilimi daha da artırabilir. Trump yönetiminin, Çin'e yönelik teknoloji transferi kısıtlamalarını sıkılaştırması bekleniyor. Ancak Senato'daki Demokratlar, yönetimin bu tür olaylara yeterince hızlı ve şeffaf yanıt vermediğini savunuyor. Cumhuriyetçi senatörler ise henüz konuyla ilgili resmi bir açıklama yapmadı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
F-35 parçalarının Çin'e sızması, Türkiye'nin savunma sanayii ve dış politikası açısından dolaylı ama önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, F-35 programından çıkarılmış olsa da, Türk savunma şirketleri halen bazı parçaların üretiminde yer alıyor. Bu olay, NATO içindeki güven bunalımını derinleştirerek Türkiye'nin ABD ile olan savunma işbirliğini yeniden sorgulamasına yol açabilir. Ayrıca, Çin'in eline geçen teknolojilerin, Türkiye'nin kendi milli muharip uçağı KAAN projesini dolaylı olarak etkilemesi mümkün. Türkiye, bir yandan Batı ile ilişkilerini dengelerken, diğer yandan savunma sanayiinde bağımsızlığını artırma çabasında. Bu tür güvenlik ihlalleri, Ankara'nın çok yönlü dış politikasında yeni açılımlar arayışını hızlandırabilir.
