İngiliz dağcı Chris Thrall, Nepal'in Everest Dağı'na yaptığı tırmanışın ardından iniş sırasında rehberi Dawa Sherpa'yı son görüşünü anlattığı bir röportajda, Sherpa'nın dağın 'ölüm bölgesi' olarak bilinen 8.000 metre üzerindeki kısmında altı gün boyunca hayatta kaldığını ve adeta sürünerek aşağı indiğini belirtti. Olay, dünya genelinde büyük yankı uyandırırken, dağcılık dünyasında güvenlik ve rehberlik uygulamalarına ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi.
İnişte yaşanan ayrılık ve altı günlük hayatta kalma mücadelesi
Thrall, 2023 Mayıs ayında zirveye ulaştıktan sonra inişe geçtiklerini, ancak hava koşullarının kötüleşmesi ve oksijen tüplerinin azalması nedeniyle Dawa Sherpa ile aralarındaki mesafenin açıldığını söyledi. Thrall, "Bir an arkamı döndüğümde Dawa'yı göremedim. Sis ve kar fırtınası nedeniyle görüş mesafesi neredeyse sıfırdı" dedi. Sherpa'nın 8.500 metre rakımda mahsur kaldığı ve burada altı gün boyunca hayatta kalmayı başardığı, sonunda aşırı derecede donma ve bitkinlik halinde kurtarıldığı bildirildi.
Everest'te 'ölüm bölgesi' olarak adlandırılan 8.000 metre üzerindeki alanda, vücut oksijen yoksunluğu nedeniyle hücre ölümüne başlar; çoğu dağcı bu bölgede birkaç saatten fazla kalamaz. Dawa Sherpa'nın altı gün hayatta kalması, tıp ve dağcılık çevrelerinde şaşkınlıkla karşılandı. Kurtarma ekipleri, Sherpa'yı neredeyse bilinçsiz halde bulurken, vücudunun büyük kısmında donma nedeniyle doku kaybı olduğu açıklandı.
Everest'te artan tırmanış sayısı ve güvenlik endişeleri
Bu olay, Everest'te her yıl rekor sayıda tırmanış izninin verilmesiyle birlikte güvenlik önlemlerinin yetersiz kaldığı eleştirilerini yeniden gündeme getirdi. 2023 sezonunda Nepal hükümeti 478 tırmanış izni verirken, bu sayı daha önce hiç görülmemiş bir yoğunluğa yol açtı. Uzmanlar, kalabalık zirve günlerinde rehberlerin ve dağcıların birbirinden ayrılma riskinin arttığını belirtiyor. Chris Thrall, "Dawa'nın hayatta kaldığını duyduğumda hem rahatladım hem de bu tür kazaların önlenmesi için daha sıkı kurallar gerektiğini düşündüm" ifadelerini kullandı.
Everest'te 2023 sezonunda toplam 17 kişi hayatını kaybederken, bu sayı son 10 yılın en yükseklerinden biri oldu. Ölümlerin çoğu, yüksek irtifa hastalığı, donma ve iniş sırasında yaşanan kazalardan kaynaklandı. Nepal hükümeti, güvenlik protokollerini sıkılaştırma sözü verse de, dağcılık şirketlerinin ticari kaygıları ve denetim eksikliği sorun olmaya devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Everest'te yaşanan bu olay, Türkiye'de dağcılık ve yüksek irtifa tırmanışıyla ilgilenen sporcular ve turizm şirketleri için önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türk dağcıların da sıklıkla tercih ettiği Everest ve diğer yüksek zirvelerde güvenlik standartlarının artırılması, Türk turizm acentalarının ve rehberlerinin uluslararası alanda rekabet gücünü etkileyebilir. Ayrıca, Nepal'in aksine Türkiye'de dağcılık faaliyetleri daha sıkı denetlendiğinden, bu tür kazaların önlenmesi için Türkiye'nin mevcut düzenlemelerinin örnek teşkil edebileceği düşünülüyor. Bölgesel olarak Türkiye'nin İran, Pakistan ve Orta Asya'daki dağcılık destinasyonlarıyla rekabetinde, güvenli tırmanış imajı önemli bir avantaj sağlayabilir.
