Avrupa'nın önde gelen borsa işletmecilerinden Euronext NV, yatırımcıların ve piyasa katılımcılarının yoğun eleştirileri sonrasında ticaret verilerine yönelik planladığı fiyat artışlarını geri çekmek zorunda kaldı. Şirket, başlangıçta 2024 yılı içinde yürürlüğe koymayı hedeflediği yeni fiyatlandırma modelini, sektör temsilcilerinin "hayati öneme sahip verilere erişimi kısıtlayacağı" uyarıları üzerine revize etti. Euronext'in bu adımı, Avrupa Birliği'nin sermaye piyasaları birliği hedefleri ve finansal veri şeffaflığı konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Planlanan Zamlar ve Sektör Tepkisi
Euronext, Ekim 2023'te yaptığı duyuruda, gerçek zamanlı ve gecikmeli ticaret verileri için uyguladığı ücretlerde ortalama yüzde 15-20 oranında artışa gideceğini açıklamıştı. Şirket, bu artışı veri altyapısına yönelik yatırımlar ve artan operasyonel maliyetlerle gerekçelendirmişti. Ancak başta büyük yatırım bankaları ve hedge fonlar olmak üzere piyasa katılımcıları, söz konusu zamların özellikle küçük ve orta ölçekli yatırımcılar için ciddi maliyet artışına yol açacağını savundu.
Finansal Veri Sağlayıcıları Birliği (FISD) ve Avrupa Sermaye Piyasaları Enstitüsü (ECMI) gibi kuruluşlar, Euronext'in hamlesine karşı ortak bir bildiri yayımlayarak, "temel piyasa verilerine erişimin bir lüks değil, adil ve verimli piyasaların olmazsa olmazı" olduğunu vurguladı. Eleştirilerde, özellikle algoritmik alım-satım yapan firmaların ve bağımsız araştırma şirketlerinin olumsuz etkileneceği belirtildi. Euronext'in Paris, Amsterdam, Brüksel, Dublin, Lizbon, Milano ve Oslo'da işlem gören hisse senetleri, tahviller ve türev ürünlere ilişkin verileri, bu zamlar sonrasında diğer Avrupa borsalarına kıyasla daha pahalı hale gelecekti.
Rekabet ve Düzenleme Baskısı
Euronext'in geri adım atmasında, Avrupa Birliği'nin finansal veri piyasasında rekabeti artırmaya yönelik düzenleme çalışmalarının da etkili olduğu belirtiliyor. Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi (ESMA), borsaların veri fiyatlandırmasını daha şeffaf hale getirmek için yeni kurallar üzerinde çalışıyor. ESMA'nın 2023 yılında yayımladığı bir rapor, Avrupa borsalarının ticaret verisi gelirlerinin toplam ciroları içindeki payının ABD'deki emsallerine kıyasla daha yüksek olduğunu ortaya koymuştu. Bu durum, Avrupa piyasalarının veri maliyetleri açısından rekabet gücünü zayıflatıyor.
Euronext'in kararı, özellikle Londra Menkul Kıymetler Borsası (LSEG) ve Deutsche Börse gibi rakipleri tarafından yakından izleniyor. Uzmanlar, Avrupa borsaları arasında bir veri fiyatlandırma savaşı yaşanabileceğini ve yatırımcıların düşük maliyetli veri sağlayıcılarına yöneleceğini öngörüyor. Bu bağlamda, Euronext'in hamlesinin sektörde bir emsal oluşturup oluşturmayacağı merak konusu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Euronext'in veri fiyatlarını artırmaktan vazgeçmesi, Türkiye'nin de içinde bulunduğu gelişmekte olan piyasalar için dolaylı da olsa olumlu bir sinyal olarak değerlendirilebilir. Avrupa'da daha ucuz ve şeffaf veri akışı, Türk yatırımcıların ve kurumların Avrupa piyasalarına erişimini kolaylaştırabilir. Öte yandan, Borsa İstanbul'un da benzer şekilde veri fiyatlandırmasında rekabetçi kalması gerektiği hatırlanmalıdır. Küresel veri maliyetlerinin düşmesi, Türkiye'deki finansal okuryazarlık ve yatırım araçlarına erişim açısından da dolaylı faydalar sağlayabilir. Ancak doğrudan bir Türkiye bağlantısı bulunmamakla birlikte, gelişme uluslararası piyasalarda şeffaflık ve rekabetin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.
