Avrupa Birliği ile Çin arasındaki ticaret ilişkilerinde yuanın değeri önemli bir tartışma konusu haline geldi. Pek çok AB politika yapıcısı ve ekonomist, Çin para biriminin düşük değerli olduğunu ve AB'nin Doğu Asya ülkesiyle olan ticaret açığını derinleştiren temel etken olduğunu düşünüyor. Bu açık, son dönemde günlük ortalama 1,1 milyar dolar seviyesine ulaştı. Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve Avrupa Komisyonu yetkilileri, yuanın rekabetçi devalüasyonunu yakından izliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Çin yuanı, 2023 yılında ABD doları karşısında yaklaşık %5 değer kaybetti; bu durum, Çin'in ihracatını daha ucuz hale getirerek AB üreticilerine karşı haksız rekabet yarattı. Avrupa Birliği, Çin'in manipülatif döviz kuru politikaları izlediği şüphesini taşıyor. Özellikle Almanya ve Fransa gibi ihracata dayalı ekonomiler, yuanın değer kaybının kendi sanayilerini olumsuz etkilediğini savunuyor. AB'nin Çin'e yönelik ticaret açığı, 2022'de 400 milyar euroya yaklaşırken, bu durum Brüksel'de alarm zillerinin çalmasına neden oldu. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Çin ile ticarette "simetrik olmayan" ilişkilerin ele alınması gerektiğini belirtti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Yuanın değer kaybı sadece AB-Çin ticaretini değil, küresel ticaret dengelerini de etkiliyor. ABD ve diğer gelişmiş ekonomiler de benzer endişeler taşıyor. AB, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) bünyesinde Çin'e karşı şikayette bulunmayı değerlendiriyor. Ancak Pekin, piyasa koşullarının yuanın değerini belirlediğini ve herhangi bir manipülasyonun söz konusu olmadığını savunuyor. Çin Merkez Bankası, yuanın istikrarını korumak için çeşitli önlemler alsa da, piyasalar Çin ekonomisindeki yavaşlamanın para birimi üzerinde baskı oluşturduğunu gözlemliyor. Euro Bölgesi'nde ise, Avrupa Merkez Bankası'nın faiz politikaları ile yuanın seyri arasındaki ilişki yakından takip ediliyor; çünkü euro-dolar paritesi de bu denklemden etkileniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Çin ile ticaretinde benzer bir açıkla karşı karşıya; 2022'de Türkiye'nin Çin'e ihracatı 3,4 milyar dolar iken ithalatı 32 milyar doları aştı. Çin yuanının düşük değerde kalması, Türkiye'nin Çin'den ithal ettiği malların daha ucuz hale gelmesine yol açarak yurt içi üreticileri zorlayabilir. Ancak bu durum aynı zamanda Türkiye'nin Çin'e yönelik ihracatını daha pahalı hale getirerek dış ticaret açığını derinleştirebilir. Türkiye, AB ile benzer endişeler taşısa da, mevcut jeopolitik konjonktürde Çin ile ticari ilişkilerini dengelemek için alternatif mekanizmalar geliştirmesi gerekebilir. Ayrıca, yuanın düşük değeri, Türkiye'nin Çin ile olan swap anlaşmalarının etkinliğini de etkileyebilir.
