Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, Tigray bölgesinde geçici bir hükümet kurulacağını ve altı ay içinde serbest seçimlerin yapılacağını duyurdu. Bu açıklama, Etiyopya ordusunun Tigray Halk Kurtuluş Cephesi'nin (TPLF) ayaklanmasını püskürtmesinin ardından geldi. Başkent Addis Ababa'da yapılan basın toplantısında konuşan Abiy, "Tigray halkının iradesini yansıtacak özgür ve adil seçimler için hazırlıklara başladık" dedi.
Çatışmanın arka planı ve geçici hükümet planı
Etiyopya hükümeti ile TPLF arasındaki gerilim, 2020'de TPLF'nin merkezi hükümetin COVID-19 nedeniyle seçimleri ertelemesini tanımaması ve kendi bölgesel seçimlerini düzenlemesiyle tırmandı. Kasım 2020'de Abiy, Tigray'a askeri operasyon başlattı. Aylar süren çatışmalar binlerce kişinin ölümüne ve yüz binlerce kişinin yerinden edilmesine yol açtı. Son haftalarda ordu, TPLF güçlerini geri püskürterek bölgenin büyük bölümünde kontrolü sağladı. Abiy, geçici hükümetin tüm siyasi partileri, sivil toplumu ve bölge halkını temsil edeceğini söyledi. Ancak TPLF, henüz açıklama yapmadı. Geçici hükümetin yapısı ve seçim takvimi konusunda belirsizlikler sürüyor.
Başbakan Abiy, geçici hükümetin "Tigray'ın yeniden inşası ve uzlaşısı için bir fırsat" olduğunu belirtti. Seçimlerin altı ay içinde yapılacağını taahhüt etti. Ancak muhalefet ve uluslararası gözlemciler, çatışmaların yarattığı yıkım ve güvenlik sorunları nedeniyle seçimlerin zamanında ve adil yapılabileceğinden şüpheli. Etiyopya hükümeti, Tigray'da insani yardım koridorlarının açıldığını ve yardımların ulaştırılmaya başlandığını açıkladı. BM ve yardım kuruluşları, bölgede ciddi insani ihtiyaçların devam ettiğini vurguluyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Tigray krizi, Etiyopya'nın istikrarını ve Afrika Boynuzu'ndaki dengeleri etkiliyor. Etiyopya, Sudan, Eritre ve Somali gibi komşu ülkelerle ilişkilerdeki gerilimler, bölgesel güvenliği tehdit ediyor. Abiy yönetimi, Eritre ile yakınlaşma ve Sudan ile sınır anlaşmazlığı gibi konularda dikkat çekiyor. Uluslararası toplum, insan hakları ihlalleri ve savaş suçları iddiaları konusunda endişeli. ABD ve AB, taraflara ateşkes ve diyalog çağrısı yapmıştı. BM İnsan Hakları Konseyi, Tigray'da işlenen olası savaş suçlarına ilişkin soruşturma başlatılmasını talep etti. Etiyopya hükümeti bu iddiaları reddediyor. Bölgede istikrarın sağlanması, Afrika Boynuzu'ndaki güvenlik ve ekonomik işbirliği açısından kritik.
Etiyopya, Afrika'nın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri ve bölgesel bir güç. Tigray'daki çatışma, ülkenin kalkınma hedeflerini ve yabancı yatırımları olumsuz etkiledi. Abiy, çatışmanın sona ermesiyle reform sürecine odaklanmak istiyor. Ancak muhalefet ve insan hakları örgütleri, hükümetin Tigray'da demokratik bir yönetim kurma konusundaki samimiyetini sorguluyor. Seçimlerin özgür ve adil olması, ülkenin demokratikleşmesi ve uluslararası itibarı için bir sınav olacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Etiyopya ile tarihi ve kültürel bağları güçlü olan bir ülke. Afrika Boynuzu'ndaki istikrar, Türkiye'nin bölgedeki ekonomik ve diplomatik çıkarları için önemli. Etiyopya'daki çatışmanın sona ermesi ve geçici hükümetin kurulması, Türk iş insanlarının yatırımlarını ve ticari faaliyetlerini yeniden canlandırabilir. Ancak seçim sürecinin belirsizliği ve güvenlik riskleri, Türkiye'nin bölgeye yönelik insani yardımlarını ve diplomatik angajmanını etkileyebilir. Türkiye, Afrika Boynuzu'nda barış ve istikrarın korunması için taraflara diyalog çağrısı yapabilir.
