ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi (DEA), esrarın federal düzeydeki yasal statüsünü değiştirmeyi değerlendiriyor. Kurum, esrar ve türevlerini Çizelge I (Schedule I) kategorisinden Çizelge III'e (Schedule III) taşımayı öngören bir öneriyi incelemeye aldı. Bu değişiklik, tüm kenevir ürünlerinin "şu anda kabul edilmiş bir tıbbi kullanıma" sahip olduğu anlamına gelecek. Ancak mevcut bilimsel kanıtlar, bu sonucu desteklemiyor ve politika yapıcılar bilimsel gerçekler yerine siyasi hesaplarla hareket etmekle eleştiriliyor.
Gelişmenin arka planı
DEA'nın bu hamlesi, Başkan Joe Biden yönetiminin Ekim 2022'de başlattığı esrar politikası gözden geçirme sürecinin bir parçası. Biden, federal düzeyde esrarla ilgili suçlardan hüküm giymiş binlerce kişiye af çıkarmış ve Sağlık ile İnsan Hizmetleri Bakanlığı'na (HHS) esrarın Çizelge I statüsünün yeniden değerlendirilmesi talimatını vermişti. HHS, Ağustos 2023'te DEA'ya esrarın Schedule III'e alınmasını tavsiye eden bir mektup gönderdi. Bu tavsiye, esrarın düşük suiistimal potansiyeline sahip olduğu ve kabul edilmiş tıbbi kullanımları bulunduğu iddiasına dayanıyor.
Ancak birçok bilim insanı ve esrar karşıtı grup, bu iddianın bilimsel temelden yoksun olduğunu savunuyor. Schedule III, anabolik steroidler ve Tylenol ile kodein gibi maddeleri içeriyor; bu maddelerin orta ila düşük bağımlılık potansiyeli var ve tıbbi kullanımları kabul ediliyor. Oysa esrar için FDA onaylı tek bir ilaç bulunuyor: Epidiolex (kannabidiol içeren, nadir epilepsi türlerini tedavi eden bir ilaç). DEA daha önce, FDA onaylı olmayan hiçbir esrar ürününün tıbbi kullanımını kabul etmemişti.
Eleştirmenler, mevcut bilimsel literatürün esrarın kronik ağrı, bulantı ve iştah kaybı gibi durumlarda potansiyel faydalarını gösterdiğini, ancak bunun "kabul edilmiş tıbbi kullanım" standardını karşılamadığını belirtiyor. Ayrıca esrarın psikoz, bağımlılık ve trafik kazaları gibi risklerini vurguluyorlar.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'de esrarın yasallaştırılması eyalet düzeyinde hızla ilerliyor. Şu anda 38 eyalet tıbbi esrarı, 24 eyalet ise yetişkin kullanımı için esrarı yasallaştırmış durumda. Federal düzeydeki bu olası değişiklik, eyalet yasalarıyla federal yasa arasındaki çelişkiyi azaltabilir. Schedule III statüsü, esrar araştırmaları üzerindeki kısıtlamaları hafifletir ve esrar işletmelerinin federal vergi indirimlerinden yararlanmasını sağlar. Ancak esrar hâlâ kontrollü bir madde olarak kalacağından, reçetesiz satışı ve eyalet sınırları arası ticareti yasal olmayacak.
Küresel olarak, ABD'nin bu adımı uluslararası uyuşturucu kontrol anlaşmalarını etkileyebilir. Birleşmiş Milletler 1961 Tek Sözleşmesi, esrarı Çizelge I ve IV'te sınıflandırıyor. ABD'nin iç düzenlemesi, anlaşmaya taraf ülkeler arasında emsal oluşturabilir. Kanada, Uruguay ve bazı Avrupa ülkeleri esrarı yasallaştırmış olsa da, ABD'nin federal düzeydeki bu adımı küresel uyuşturucu politikası tartışmalarını yeniden alevlendirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, uyuşturucuyla mücadelede katı bir tutum sergileyen ülkeler arasında yer alıyor. ABD'de esrarın yeniden sınıflandırılması, Türkiye'nin uyuşturucu politikalarına doğrudan bir etkide bulunmayacak olsa da, küresel uyuşturucu ticaretinin seyrini değiştirebilir. Esrarın yasallaştırılmasının yaygınlaşması, Türkiye üzerinden yapılan uyuşturucu kaçakçılığı rotalarında kaymalara yol açabilir. Ayrıca ABD'deki bu tartışma, Türkiye'de tıbbi esrar ve kenevir endüstrisine yönelik kamuoyu algısını dolaylı olarak etkileyebilir. Ancak Türkiye'nin mevcut yasal çerçevesi, esrarın herhangi bir amaçla kullanımını kesinlikle yasaklamaktadır ve kısa vadede bir değişiklik beklenmemektedir.
