Cumartesi günü çok sayıda eski üst düzey Fransız ve İngiliz diplomat, hükümetlerini Filistin topraklarında uluslararası hukuku uygulamak için birlikte çalışmaya çağırdı ve İsrail'i yaşayabilir bir Filistin devleti kurma ihtimalini "yok etmeye" çalışmakla suçladı. Yapılan ortak açıklamada, iki ülkenin İsrail-Filistin çatışmasında iki devletli çözüm ve hukukun üstünlüğü ilkelerini savunmada daha aktif bir rol üstlenmesi gerektiği vurgulandı.
Gelişmenin Arka Planı
Açıklama, İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonlarının ve Batı Şeria'daki yerleşim faaliyetlerinin uluslararası toplumda artan tepkilere yol açtığı bir dönemde geldi. Eski diplomatlar, İsrail hükümetinin politikalarının Filistinlilerin kendi kaderini tayin hakkını ciddi şekilde tehdit ettiğini ve iki devletli çözümü imkânsız hale getirdiğini savundu. Açıklamada, Fransa ve Birleşik Krallık'ın tarihsel sorumluluklarına dikkat çekilerek, bu ülkelerin Filistin sorununun çözümündeki rollerini yeniden değerlendirmeleri gerektiği ifade edildi.
Diplomatların çağrısı, İsrail'in uluslararası hukuku ihlal ettiği gerekçesiyle eleştirilere maruz kaldığı bir dönemde, Avrupa ülkelerinin Ortadoğu politikalarında daha tutarlı ve ilkeli bir yaklaşım benimsemeleri yönündeki talepleri artırıyor. Açıklamada, iki devletli çözümün artık yalnızca bir ütopya olmadığı, aksine kalıcı barış için tek gerçekçi seçenek olduğu vurgulandı. Özellikle İngiltere'nin Balfour Deklarasyonu'ndaki tarihi rolü ve Fransa'nın Avrupa Birliği içindeki etkisi göz önünde bulundurulduğunda, bu iki ülkenin ortak bir girişimi, uluslararası toplumda yankı bulabilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Eski diplomatların çağrısı, uluslararası kamuoyunun İsrail-Filistin çatışmasına olan ilgisinin arttığı bir döneme denk geliyor. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde alınan kararların uygulanması ve Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) İsrail'in işgal politikalarına ilişkin aldığı danışma görüşleri, uluslararası hukukun önemini bir kez daha gündeme getirdi. Bu bağlamda, Avrupalı diplomatların çağrısı, İsrail'e yönelik uluslararası baskının artırılması gerektiğine işaret ediyor.
Fransa ve İngiltere'nin, Avrupa Birliği içinde İsrail'e yönelik yaptırımların artırılması veya Filistin devletinin tanınması konusunda öncü rol oynaması bekleniyor. Özellikle İspanya, İrlanda ve diğer bazı Avrupa ülkelerinin Filistin devletini resmen tanıma yönünde attığı adımlar, Fransa ve İngiltere'nin de benzer bir tutum benimsemesi ihtimalini güçlendiriyor. Eski diplomatlar, bu adımların uluslararası hukuka bağlılık açısından kritik önem taşıdığını belirtiyor.
Arap dünyasında ve İslam ülkelerinde bu açıklamanın yankıları olumlu karşılanırken, İsrail yönetimi ise Avrupalı diplomatların "tek taraflı" yaklaşımlarını eleştirdi. İsrail Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, bu tür çağrıların barış sürecine zarar verdiği ve İsrail'in güvenlik endişelerinin göz ardı edildiği savunuldu. Ancak diplomatlar, güvenlik endişelerinin ancak iki devletli bir çözümle giderilebileceğini ve bunun için uluslararası hukukun temel alınması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Filistin davasına verdiği desteği güçlendiren bir bağlam sunmaktadır. Türkiye, uzun süredir Filistin devletinin tanınması ve İsrail'in uluslararası hukuka uyması yönünde çağrılar yapmaktadır. Bu çağrı, Türk dış politikasının geleneksel Filistin yanlısı duruşunu uluslararası platformlarda yalnızlaştırma riskini azaltabilir. Avrupa ülkelerinin de benzer yönde adım atması, Türkiye'nin iki devletli çözüm konusundaki diplomatik girişimlerine zemin hazırlayabilir. Ayrıca, Türkiye'nin bölgedeki etkinliği ve İslam ülkeleri nezdindeki liderlik rolü düşünüldüğünde, bu gelişme Ankara'nın Filistin konusundaki söylemini destekleyecek bir argüman olarak öne çıkmaktadır. Türkiye, bu süreçte Avrupa'nın yanında yer alarak hem Filistin davasına katkı sağlayabilir hem de uluslararası hukukun üstünlüğü ilkesini güçlendirebilir.
