Endonezya hükümeti, Devlet Başkanı Prabowo Subianto'nun Rusya ile daha yakın ilişkiler kurma yönündeki çabalarına eşlik eden yeni bir sorunla karşı karşıya: Endonezya vatandaşlarının Rus ordusuna kaydedilmesi. Şu ana kadar Cakarta, bu soruna etkili bir çözüm bulmuş değil. Ülkedeki kaynaklar, bazı Endonezyalıların yüksek maaş vaadiyle Rusya'ya götürüldüğünü ve burada askeri sözleşme imzalamaya zorlandığını belirtiyor. Endonezya Dışişleri Bakanlığı, konuyla ilgili olarak Rus makamlarla temas halinde olduğunu açıkladı ancak somut bir sonuç alınamadı.
Gelişmenin Arka Planı
Rusya'nın Ukrayna işgali sonrasında artan asker ihtiyacı, ülkeyi yabancı savaşçı toplamaya yöneltti. Endonezya, bu kapsamda öne çıkan ülkelerden biri. Endonezya basınına yansıyan haberlere göre, bazı vatandaşlar aracılar tarafından Rusya'da inşaat veya tarım işçiliği vaadiyle kandırılıyor, ancak varışlarında askeri kamplara götürülerek sözleşme imzalamaları isteniyor. Endonezya makamları, kaç vatandaşın bu şekilde kaydedildiğine dair net bir veri açıklamadı. Ancak ailelerin başvuruları üzerine başlatılan soruşturmalar, en az birkaç düzine kişinin Rus ordusunda olduğunu gösteriyor.
Devlet Başkanı Prabowo Subianto, göreve gelmesinden bu yana Rusya ile ekonomik ve savunma alanlarında işbirliğini güçlendirmeye çalışıyor. Geçtiğimiz aylarda Moskova'ya resmi bir ziyaret gerçekleştiren Prabowo, enerji ve tarım ürünleri ticareti konusunda anlaşmalar imzaladı. Ancak bu yakınlaşma, Endonezya'nın Batı ile ilişkilerinde denge gözetmesini de gerektiriyor. Endonezya, Rusya'yı kınayan BM kararlarında çekimser kalmış, ancak Ukrayna'ya insani yardım göndermişti.
Uzmanlar, Endonezya hükümetinin bu sorunu çözmekte isteksiz davrandığını, zira konunun Moskova ile yeni kurulan yakın ilişkilere gölge düşürmesinden çekinildiğini belirtiyor. Cakarta, şu ana kadar yalnızca vatandaşlarına yönelik seyahat uyarısı yayınlamakla yetindi. Endonezya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, "Rusya'daki Endonezya vatandaşlarının durumunu yakından takip ediyoruz. Konsolosluk yardımı sağlanıyor" demekle yetindi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Endonezya örneği, Rusya'nın yabancı savaşçı toplama faaliyetlerinin Asya-Pasifik'e kadar uzandığını gösteriyor. Daha önce Nepal, Hindistan, Sri Lanka ve Küba gibi ülkelerden de benzer şikayetler gelmişti. Nepal, Rus ordusunda öldürülen vatandaşları için tazminat talep etmiş, Hindistan ise vatandaşlarının Rus ordusuna alınmasını engellemek için önlemler almıştı. Endonezya'nın durumu, bu ülkelere kıyasla daha yeni ve henüz kamuoyunda geniş yankı bulmuş değil.
Rusya'nın yabancı asker toplama çabaları, Batılı ülkeler tarafından insan kaçakçılığı ve zorla askere alma olarak nitelendiriliyor. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, konuyla ilgili raporlarında endişelerini dile getirmişti. Endonezya'nın bu konudaki tutumu, ASEAN içinde de dikkatle izleniyor. Bölge ülkeleri, benzer sorunlarla karşılaşmamak için vatandaşlarını bilgilendirme yoluna gidiyor.
Öte yandan, Endonezya'nın Rusya ile yakınlaşması, ABD ve müttefikleri tarafından da izleniyor. Endonezya, NATO üyesi olmasa da Batı ile güçlü ekonomik bağlara sahip. Prabowo yönetiminin denge politikası, bu tür insan hakları ihlalleriyle sınanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Rusya ile hem ekonomik hem de savunma alanında yakın ilişkilere sahip bir ülke olarak benzer risklerle karşı karşıya değil mi? Türkiye, Rusya ile enerji ve turizm bağlarını güçlendirirken, Rus ordusuna asker kaydı konusunda şu ana kadar bir sorun yaşanmadı. Ancak Endonezya örneği, Rusya'nın yabancı savaşçı toplama faaliyetlerinin küresel bir sorun haline geldiğini gösteriyor. Türkiye'nin, vatandaşlarının yurtdışında zorla askere alınmasına karşı önlem alması ve bu konuda uluslararası işbirliğine gitmesi gerekebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Rusya ile ilişkilerinde insan hakları ve uluslararası hukuk boyutunu gözetmesi, Batı ile dengeli ilişkiler açısından önem taşıyor.
