Endonezya'nın Riau eyaletinde, 15 yaşındaki bir genç, bölgeyi kasıp kavuran orman yangınlarına karşı verilen mücadelede gösterdiği fedakârlıkla 'Süpermen' lakabını kazandı. Genç, kendi imkânlarıyla yaptığı taşınabilir su pompasıyla alevlere müdahale ederken, hükümetin yetersiz kaldığı noktada sivil inisiyatifin önemini bir kez daha gözler önüne serdi. Endonezya hükümeti, Ocak-Temmuz ayları arasında çıkan yangınlarda 200 bin hektardan fazla alanın kül olduğunu, bunun başkent Cakarta'nın üç katı büyüklüğünde bir alana tekabül ettiğini açıkladı. Bu felaket, ülkenin dört bir yanında yıkıcı etkisini sürdürürken, gençlerin öncülüğündeki çevre hareketleri dikkat çekiyor.
Genç kahramanın mücadelesi ve toplumsal dayanışma
Riau'nun Dumai kentinde yaşayan Rizki Ramadhan, okuldan kalan zamanlarında köyündeki orman yangınlarını söndürmeye çalışıyor. 2019'dan bu yana her yıl tekrarlanan yangınlarda gönüllü itfaiyecilik yapan genç, 'Süpermen' kostümüyle yaptığı müdahalelerle hem moral kaynağı oluyor hem de çevresindekilere ilham veriyor. Rizki, gazetecilere yaptığı açıklamada, 'Bu bir süper güç değil, sadece vatanımızı koruma sorumluluğu. Yangınlar herkesi etkiliyor, biz de elimizden geleni yapıyoruz' dedi.
Endonezya'nın tropik ormanları, tarım arazisi açmak için özellikle palmiye yağı tarlalarına dönüştürülürken, kuru sezonda çıkan yangınlar hızla yayılıyor. Hava kirliliği ise Malezya ve Singapur'a kadar ulaşarak bölgesel bir krize dönüşüyor. Yerel yetkililer, yangınların çoğunun insan kaynaklı olduğunu kabul etse de, yaptırımların yetersizliği felaketin her yıl tekrarlanmasına neden oluyor.
Rizki'nin hikâyesi, sosyal medyada kısa sürede milyonlarca kişiye ulaştı. #SupermanMelawanApi etiketi altında toplanan destek, bölgedeki gönüllü itfaiye ekiplerine ekipman ve maddi yardım sağlanmasına öncülük etti. Bu durum, endonezya toplumunda çevre bilincinin artmasına ve devletin yanı sıra sivil toplum kuruluşlarının da harekete geçmesine vesile oldu.
Yangınların bölgesel ve küresel etkileri
Endonezya orman yangınları, yalnızca yerel bir çevre felaketi değil, aynı zamanda küresel iklim değişikliğine katkıda bulunan ciddi bir karbon emisyonu kaynağı. Uzmanlar, bu yangınlardan yayılan karbondioksit miktarının bazı yıllar küresel toplamın önemli bir bölümünü oluşturduğunu belirtiyor. Ayrıca, duman bulutları Güneydoğu Asya'da hava kalitesini tehdit ederek Malezya ve Singapur'da okulların kapanmasına, uçuşların iptal olmasına yol açıyor.
Endonezya hükümeti, 2020'de yangınlarla mücadele için 300 milyon dolardan fazla kaynak ayırmış, ancak bu çabaların yetersiz kaldığı açık. Orman yangınlarının önlenmesi için daha etkili yasaların çıkarılması, sürdürülebilir tarım uygulamalarının teşvik edilmesi ve bölgesel iş birliği mekanizmalarının güçlendirilmesi gerekiyor. Bu bağlamda, Endonezya'nın ASEAN ülkeleriyle yürüttüğü sınır ötesi duman anlaşmaları, krizin yönetiminde önemli bir rol oynayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin orman yangınlarıyla mücadelesi açısından dolaylı ama önemli dersler içeriyor. Türkiye, Akdeniz iklimi nedeniyle özellikle yaz aylarında ciddi orman yangınlarıyla karşı karşıya kalıyor; geçtiğimiz yıllarda yaşanan büyük yangınlar toplumsal dayanışmanın önemini ortaya koymuştu. Endonezya'daki gönüllü girişimler, Türkiye'de de sivil inisiyatifin etkinliğini artırabilir. Ayrıca, tropikal orman yangınlarının yol açtığı küresel karbon emisyonları, iklim değişikliği etkilerini şiddetlendirerek Türkiye'de kuraklık ve yangın riskini dolaylı yoldan artırabilir. Bu nedenle, uluslararası iş birliği ve çevre politikalarının güçlendirilmesi her iki ülke için de hayati önem taşıyor.
