Güney Avustralya yetkilileri, ülkede H5N1 kuş gribi virüsünün bir memelide ilk kez tespit edildiğini doğruladı. Eyaletin çevre koruma ajansı tarafından yapılan açıklamada, uzun burunlu kürklü fokun (Arctocephalus forsteri) ölü bulunduğu ve üzerinde herhangi bir yaralanma izine rastlanmadığı belirtildi. Yapılan testler sonucunda fokun H5N1 virüsü taşıdığı kesinleşti. Bu gelişme, virüsün Avustralya kıtasında memelilere sıçradığına dair ilk resmi kanıt olarak kayıtlara geçti.
Gelişmenin arka planı
Uzun burunlu kürklü fok, Güney Avustralya'nın güney kıyılarında, özellikle Kanguru Adası ve çevresindeki kolonilerde yaygın olarak bulunan bir tür. Ölü fok, eyaletin başkenti Adelaide'ın yaklaşık 100 kilometre güneybatısındaki bir sahilde yerel halk tarafından fark edildi. Bölge sakinlerinin ihbarı üzerine harekete geçen yetkililer, hayvanı incelemeye aldı. Yapılan nekropsi ve laboratuvar testlerinde, virüsün H5N1 alt tipi tespit edildi. Bu alt tip, özellikle kümes hayvanları arasında hızla yayılmasıyla bilinmekle birlikte, son yıllarda dünya genelinde memelilere bulaştığına dair artan sayıda vaka rapor ediliyor.
Avustralya, coğrafi konumu nedeniyle şu ana kadar H5N1 salgınlarından büyük ölçüde etkilenmemişti. Ancak son aylarda ülkenin güney eyaletlerinde özellikle deniz kuşları arasında ölümler artmıştı. Uzmanlar, virüsün göçmen kuşlar aracılığıyla Avustralya'ya ulaşmış olabileceğini düşünüyor. Güney Avustralya Çevre ve Su Departmanı'ndan yapılan açıklamada, halkın ölü veya hasta deniz memelilerini ve yaban hayvanlarını güvenli mesafeden yetkililere bildirmesi istendi.
Bölgesel ve küresel boyut
H5N1 virüsü, 1990'lı yıllardan bu yana Asya, Avrupa ve Afrika'da kümes hayvanlarında büyük salgınlara yol açmış, zaman zaman insanlara da bulaşarak ölümlere neden olmuştur. Son dönemde Güney Amerika'da deniz aslanları ve foklarda büyük ölümlere yol açan virüs, küresel bir endişe kaynağı haline gelmiştir. Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH), virüsün memelilere bulaşmasının, virüsün mutasyona uğrayarak insanlara daha kolay bulaşabilecek bir forma evrilme riskini artırdığını belirtmektedir.
Avustralya'daki bu ilk vaka, virüsün yayılma alanını genişlettiğini gösteriyor. Bilim insanları, virüsün Antarktika'daki penguen kolonilerine de sıçrayabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Nitekim geçtiğimiz yıl Antarktika yakınlarındaki bazı adalarda ölü fok ve deniz kuşlarında H5N1 tespit edilmişti. Uzmanlar, virüsün vahşi yaşam üzerindeki etkisinin izlenmesi gerektiğini ve bu durumun deniz ekosistemleri için ciddi bir tehdit oluşturabileceğini ifade ediyor.
Avustralya Tarım, Balıkçılık ve Orman Bakanlığı, konuyla ilgili bir ulusal görev gücü oluşturdu. Bakanlık, virüsün yayılmasını önlemek amacıyla yaban hayatı gözlemlerinin artırılacağını ve ölü hayvanların hızla raporlanması gerektiğini duyurdu. Ayrıca, vahşi yaşamla temas eden personelin koruyucu ekipman kullanması zorunlu hale getirildi. Halk sağlığı yetkilileri ise şu ana kadar Avustralya'da insanlarda herhangi bir enfeksiyon vakası görülmediğini vurgulayarak, halkın sakin olması gerektiğini ancak ölü yabani hayvanlara dokunmaması konusunda uyardı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avustralya'daki bu gelişme, Türkiye için doğrudan bir tehdit oluşturmuyor. Ancak H5N1 virüsünün memelilere sıçraması, küresel bir salgın riski açısından önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, geçmişte kuş gribi salgınlarını deneyimlemiş bir ülke olarak, hayvan sağlığı ve halk sağlığı alanında benzer risklere karşı hazırlıklı olmalıdır. Özellikle göçmen kuş yolları üzerinde bulunması nedeniyle Türkiye, H5N1 ve diğer zoonotik hastalıklara karşı düzenli sürveyans çalışmaları yürütmektedir. Avustralya'daki vaka, bu tür hastalıkların küresel ölçekte izlenmesinin ve uluslararası iş birliğinin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.
