Endonezya, geçen yıl orman kaybında sekiz yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Ülkenin tropik yağmur ormanlarını pirinç ve şeker kamışı tarlalarına dönüştürmeye yönelik devasa bir tarım projesi, bu artışın başlıca nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Yale Environment 360 (E360) platformunda yayımlanan habere göre, Endonezya'da 2023'te yaklaşık 1,2 milyon hektar orman alanı yok oldu. Bu miktar, Belçika büyüklüğünde bir alana denk geliyor. Ormansızlaşmadaki bu hızlı yükseliş, ülkenin iklim taahhütleri ve biyolojik çeşitlilik hedefleriyle çelişiyor.
Merkezi Sulama Projesi ve Ormansızlaşma
Artışın arkasındaki en büyük etken, hükümetin desteklediği 'merkezi sulama projesi' olarak adlandırılan girişim. Bu proje kapsamında, Borneo ve Sumatra adalarındaki geniş orman alanları tarım arazisine dönüştürülüyor. Özellikle Papau bölgesinde, 2 milyon hektarlık bir alanda pirinç ve şeker kamışı üretimi planlanıyor. Endonezya hükümeti, gıda güvenliğini artırmak ve pirinç ithalatını azaltmak amacıyla bu projeyi hayata geçirdiğini belirtiyor. Ancak çevre örgütleri, projenin ekosisteme ve yerli halkların yaşam alanlarına verdiği zarara dikkat çekiyor. Greenpeace Endonezya direktörü, 'Bu proje, kısa vadeli tarımsal kazançlar uğruna gezegenin akciğerlerini yok ediyor' ifadelerini kullandı.
Küresel İklim Hedeflerine Tehdit
Endonezya, dünyanın en büyük tropik ormanlarına ev sahipliği yapıyor ve bu ormanlar, küresel karbon emiliminde kritik bir rol oynuyor. Ormansızlaşma, yalnızca biyolojik çeşitliliği tehdit etmekle kalmıyor, aynı zamanda büyük miktarda karbon salınımına da yol açıyor. Endonezya, Paris İklim Anlaşması kapsamında 2030 yılına kadar ormansızlaşmayı sıfırlama taahhüdünde bulunmuştu. Ancak mevcut veriler, bu hedefe ulaşmanın giderek zorlaştığını gösteriyor. Uzmanlar, tarım projelerinin iklim politikalarının önüne geçtiğini ve bu durumun uluslararası toplumun iklim fonlarına erişimini de riske attığını belirtiyor. Dünya Bankası ve diğer kalkınma kuruluşları, Endonezya'nın ormansızlaşmayı durdurması halinde milyarlarca dolarlık iklim fonu sağlamayı taahhüt etmişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin iklim değişikliğiyle mücadele politikaları ve gıda güvenliği stratejileri açısından dolaylı bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, tarım arazilerini koruma ve sürdürülebilir gıda üretimini teşvik etme konusunda benzer zorluklarla karşı karşıya. Ayrıca, Endonezya'daki ormansızlaşma, küresel karbon emisyonlarını artırarak iklim değişikliğinin etkilerini şiddetlendirecek. Bu durum, Türkiye'nin de dahil olduğu Akdeniz havzasında kuraklık ve aşırı hava olaylarının sıklığını artırabilir. Ekonomik boyutta, Endonezya'nın pirinç üretimini artırması, küresel pirinç piyasasındaki fiyatları etkileyebilir. Türkiye, pirinç ihtiyacının bir kısmını ithal ettiği için bu durumdan doğrudan etkilenebilir. Diplomatik olarak ise, Türkiye'nin ormansızlaşma ve iklim finansmanı konularındaki tutumu, gelişmekte olan ülkelerle ilişkilerinde önem kazanabilir.
