Endonezya Devlet Başkanı Prabowo Subianto’nun yoksullukla mücadele için başlattığı ücretsiz yemek programı, yolsuzluk ve israf iddialarıyla sarsılıyor. Programın, en çok ihtiyaç duyan yoksul bölgeler yerine kaynakları varlıklı bölgelere yönlendirdiği ve milyonlarca dolarlık gıda israfına yol açtığı belirtiliyor. Subianto’nun seçim vaatleri arasında yer alan bu girişim, ülkede yaygın yoksulluk ve yetersiz beslenme sorununu çözmeyi hedefliyordu, ancak uygulamadaki sorunlar programın itibarını zedeliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Endonezya Parlamentosu’nda yapılan oturumlarda, programın bütçesinin yüzde 30’unun lojistik ve yönetim maliyetlerine harcandığı, bunun da gıda alımı için ayrılan kaynakları azalttığı ortaya çıktı. Muhalefet milletvekilleri, programın Jakarta ve Bali gibi görece zengin bölgelerde yoğunlaştığını, Papua ve Doğu Nusa Tenggara gibi yoksul bölgelerin ise yeterli pay alamadığını savunuyor. Yerel medyaya yansıyan haberlere göre, bazı okullarda öğrencilere dağıtılan yemeklerin bozulduğu, bazen de hiç dağıtılmadığı tespit edildi. Subianto yönetimi, iddiaları kabul etmemekle birlikte, programı daha verimli hale getirmek için yeni denetim mekanizmaları kurulacağını açıkladı.
Programın toplam maliyetinin yılda 20 trilyon rupi (yaklaşık 1,3 milyar dolar) olduğu tahmin ediliyor. Ekonomistler, bu paranın doğrudan nakit yardımı olarak dağıtılması durumunda daha etkili olabileceğini, ancak mevcut sistemde aracı kurumların kâr marjlarının programın amacını aşındırdığını belirtiyor. Yoksulluk oranının yüzde 9,5 olduğu Endonezya’da, çocuklardaki yetersiz beslenme oranı yüzde 22’yi buluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Endonezya, Güneydoğu Asya’nın en büyük ekonomisi olmasına rağmen, altyapı ve sosyal hizmetlerde ciddi eşitsizliklerle karşı karşıya. Ücretsiz yemek programındaki aksaklıklar, gelişmekte olan ülkelerdeki büyük ölçekli sosyal yardım projelerinin risklerini bir kez daha gözler önüne seriyor. Dünya Bankası ve Birleşmiş Milletler, benzer programların şeffaflık ve hesap verebilirlik mekanizmaları olmadan başarılı olamayacağını vurguluyor. Bölgedeki diğer ülkeler, özellikle Filipinler ve Hindistan, Endonezya’daki bu deneyimi yakından izliyor. Öte yandan, programın başarısız olması, Subianto’nun popülaritesini ve 2029 seçimlerindeki şansını olumsuz etkileyebilir. Uluslararası yatırımcılar da bu tür yolsuzluk skandallarının yatırım ortamını zedelediğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Endonezya’daki bu gelişme, Türkiye’nin sosyal yardım programlarının geleceği açısından önemli dersler barındırıyor. Türkiye, özellikle son yıllarda aşevleri, gıda bankaları ve okul yemeği gibi programlarla yoksullukla mücadelede önemli adımlar atarken, kaynakların verimli kullanımı ve yolsuzluğun önlenmesi kritik öneme sahip. Endonezya örneği, büyük bütçeli sosyal yardım projelerinin sıkı denetim gerektirdiğini gösteriyor. Ayrıca, Türkiye’nin Güneydoğu Asya’daki ekonomik ve diplomatik ilişkileri düşünüldüğünde, bu tür sorunlar bölgesel istikrara etki edebilir. Ancak doğrudan bir Türkiye bağlantısı olmamakla birlikte, küresel ölçekte yoksullukla mücadele politikalarının başarısı, Türkiye’nin de dahil olduğu uluslararası kalkınma hedeflerini etkilemektedir.
