Endonezya, on yıllardır kronikleşen trafik, hava kirliliği ve deniz suyunun yükselmesi nedeniyle yaşanmaz hale gelen başkenti Jakarta'yı terk etme kararı aldı. Ülke yönetimi, 2024 yılı itibarıyla başkenti Borneo adasındaki Nusantara'ya taşıma sürecini başlattı. Ancak bu iddialı proje, hem devasa maliyeti hem de çevresel sonuçlarıyla tartışma yaratıyor. Peki, Jakarta'nın sorunları ne kadar büyük ve yeni başkent bu sorunlara gerçekten çözüm olabilecek mi?
Jakarta'nın Çöküşü: Neden Yeni Bir Başkent Gerekiyor?
Jakarta, 30 milyonu aşan nüfusuyla dünyanın en kalabalık metropollerinden biri. Şehir her gün ciddi trafik sıkışıklığı, yetersiz altyapı ve aşırı hava kirliliğiyle boğuşuyor. Ancak en büyük tehdit, deniz seviyesinin yükselmesi ve yeraltı sularının aşırı çekilmesi nedeniyle şehrin her yıl 10 ila 20 santimetre arasında batması. Uzmanlar, 2050 yılına kadar Jakarta'nın büyük bir bölümünün sular altında kalacağını öngörüyor. Bu durum, 10 milyondan fazla insanı ve milyarlarca dolarlık ekonomik faaliyeti tehdit ediyor.
Hükümet, bu sorunlara kalıcı bir çözüm bulmak amacıyla 2019 yılında başkenti taşıma kararı aldı. Cumhurbaşkanı Joko Widodo, Jakarta'nın artık sürdürülebilir olmadığını ve yeni bir başkentin ülkenin daha dengeli kalkınmasını sağlayacağını savundu. Yeni başkent Nusantara, Borneo adasının doğusunda, Doğu Kalimantan eyaletinde inşa ediliyor. Projenin toplam maliyetinin 35 milyar doları aşması bekleniyor.
Nusantara Projesi: Fırsatlar ve Riskler
Nusantara, "akıllı şehir" konseptiyle tasarlanıyor. Tamamen yenilenebilir enerjiyle çalışması, karbon nötr olması ve yeşil alanlarla çevrili olması hedefleniyor. Ancak proje, ciddi eleştirilerle karşı karşıya. Çevre örgütleri, Borneo'nun bakir yağmur ormanlarının yok edileceğini ve bölgenin biyoçeşitliliğinin tehdit altına gireceğini belirtiyor. Ayrıca, yüz binlerce insanın Jakarta'dan Nusantara'ya taşınmasının lojistik ve sosyal maliyetleri de büyük.
Ekonomik boyut da tartışmalı. Endonezya, pandemi sonrası ekonomik toparlanma sürecinde yüksek borç yüküyle mücadele ederken bu kadar büyük bir yatırımı finanse etmekte zorlanabilir. Özel sektörün projeye ilgisi sınırlı kalıyor. Uzmanlar, hükümetin kaynakları daha verimli kullanması gerektiğini savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Endonezya'nın başkent taşıma projesi, Türkiye için birkaç açıdan önem taşıyor. Öncelikle, Ankara da benzer bir süreçten geçmiş ve 1930'larda başkentini İstanbul'dan Ankara'ya taşımıştı. Bu deneyim, Türkiye'nin Endonezya'ya danışmanlık ve altyapı işbirliği sunması için bir zemin oluşturabilir. Ayrıca, Türk müteahhitlik firmaları ve savunma sanayii şirketleri, Nusantara'nın inşasında yer alabilecek potansiyele sahip. Endonezya, Türkiye'nin Güneydoğu Asya'daki önemli ortaklarından biri; bu projedeki işbirliği iki ülke arasındaki stratejik ilişkileri pekiştirebilir. Son olarak, iklim değişikliğinin kıyı kentleri üzerindeki etkisi, Türkiye'nin İstanbul ve İzmir gibi şehirleri için de bir uyarı niteliği taşıyor.
