Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) ve iklim bilimciler, El Nino fenomeninin önümüzdeki aylarda Pasifik Okyanusu'nda gelişerek kuzey yarım kürede rekor düzeyde sıcak yazlara ve ardından sert kışlara yol açabileceği konusunda uyarıyor. FRANCE 24'e konuşan bir iklim bilimci, “Hepimiz son derece sıcak bir yaza hazırlıklı olmalıyız” dedi. WMO, El Nino’nun 2024 yılı boyunca etkili olmasını ve küresel ortalama sıcaklıkları 1,5 santigrat derece eşiğine yaklaştırmasını bekliyor. Bu durum, sadece sıcak dalgaları değil, aynı zamanda kuraklık, sel ve şiddetli fırtınalar gibi aşırı hava olaylarını da tetikleyecek.
El Nino nedir ve bu yıl neden farklı?
El Nino, Pasifik Okyanusu'nun ekvatoral bölgesinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamanın üzerine çıkmasıyla oluşan doğal bir iklim döngüsüdür. Genellikle iki ila yedi yılda bir tekrarlayan bu olay, küresel hava desenlerini bozarak bazı bölgelerde aşırı yağış ve sele, bazı bölgelerde ise kuraklığa neden olur. Ancak bu yılki El Nino, küresel ısınmanın yarattığı arka plan sıcaklık artışı nedeniyle daha şiddetli hissedilecek. WMO verilerine göre, 2023-2024 El Nino’su, 2015-2016’daki güçlü El Nino’dan sonra en güçlü dönemlerden biri olabilir. Bilim insanları, bu dönemin özellikle kuzey yarım kürede yaz aylarında sıcaklık rekorlarının kırılmasına, kış aylarında ise aşırı soğuk ve kar fırtınalarına yol açabileceğine dikkat çekiyor. NOAA (ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi) tahminlerine göre, El Nino’nun bu yıl mart ayına kadar devam etmesi ve yaz aylarında La Nina’ya dönüşmesi bekleniyor. La Nina ise kışları daha soğuk ve yağışlı hale getiriyor.
Küresel ve bölgesel etkiler
El Nino’nun etkileri sadece sıcaklıklarla sınırlı kalmayacak. Güney Amerika’da sele, Avustralya ve Endonezya’da kuraklık, Afrika’da ise gıda güvenliği krizi yaşanabilir. Özellikle tarım sektörü, El Nino kaynaklı hava anormalliklerinden olumsuz etkilenecek. Dünya Bankası verilerine göre, El Nino dönemlerinde küresel gıda fiyatları ortalama yüzde 5-10 artıyor. Türkiye’nin de içinde bulunduğu Akdeniz havzası, El Nino’nun tetiklediği sıcaklık dalgalarından en çok etkilenecek bölgeler arasında. Uzmanlar, bu yıl yaz aylarında Türkiye’de sıcaklıkların mevsim normallerinin 3-4 derece üzerine çıkabileceğini, buna bağlı olarak orman yangını riskinin artacağını belirtiyor. Ayrıca, El Nino’nun ardından devreye girecek La Nina, kış aylarında Türkiye’de yoğun kar yağışı ve soğuk hava dalgalarına neden olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
El Nino’nun Türkiye üzerindeki etkileri dolaylı ama önemli boyutlara ulaşabilir. Yaz aylarında yaşanacak aşırı sıcaklıklar, tarımsal verimliliği düşürebilir ve su kaynaklarını tehdit edebilir. Özellikle tarımda kuraklık riski ve enerji talebindeki artış, ekonomi üzerinde baskı yaratabilir. Kış aylarında ise La Nina kaynaklı aşırı soğuk ve kar yağışı, ulaşım ve enerji altyapısında aksamalara yol açabilir. Türkiye’nin, iklim değişikliğinin bu aşırı uçlarına karşı erken uyarı sistemlerini güçlendirmesi ve tarımda su tasarrufu sağlayan politikaları hayata geçirmesi kritik önem taşıyor. Ayrıca, küresel gıda fiyatlarındaki artış, Türkiye’nin enflasyonla mücadelesini zorlaştırabilir.
