Meteorologlar, Perşembe günü Pasifik Okyanusu'nda El Nino iklim olayının resmen başladığını doğrulayarak, bu doğa olayının kayıtlara geçen en güçlü El Nino dönemlerinden birine dönüşebileceği uyarısında bulundu. Uzmanlar, El Nino'nun küresel sıcaklıkları artırarak sel, kuraklık, orman yangını ve şiddetli fırtına gibi aşırı hava olaylarını tetikleme potansiyeline dikkat çekiyor. Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) ve ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) tarafından yapılan ortak açıklamada, El Nino koşullarının önümüzdeki aylarda daha da güçleneceği ve 2024 yılında küresel sıcaklık rekorlarının kırılabileceği belirtildi.
El Nino Nedir ve Neden Bu Kadar Önemli?
El Nino, doğal bir iklim döngüsü olan El Nino-Güney Salınımı'nın (ENSO) sıcak evresidir. Normalde Pasifik Okyanusu'nda ticaret rüzgarları, sıcak suyu Asya ve Avustralya kıyılarına doğru iterken, soğuk suyu Güney Amerika kıyıları boyunca yüzeye çıkarır. El Nino sırasında bu rüzgarlar zayıflar veya tersine döner, böylece sıcak su Güney Amerika kıyılarına doğru akar. Bu değişim, küresel atmosfer dolaşımını bozarak dünyanın dört bir yanında hava modellerini etkiler.
Bilim insanları, mevcut El Nino'nun 1950'den bu yana gözlemlenen en güçlü olaylardan biri olabileceğini söylüyor. Şu ana kadar 2015-2016 ve 1997-1998 dönemlerinde yaşanan süper El Nino'lar, yıkıcı etkileriyle hafızalara kazınmıştı. 2015-2016 El Nino'su, küresel sıcaklıkları rekor seviyelere taşıyarak mercan resiflerinde büyük hasara ve tarımda milyarlarca dolarlık kayba yol açmıştı.
WMO Genel Sekreteri Prof. Petteri Taalas, "El Nino'nun başlangıcı, küresel sıcaklıkların önemli ölçüde artacağının ve aşırı hava olaylarının daha sık ve şiddetli yaşanacağının bir işaretidir" dedi. Taalas, bunun küresel ısınmanın etkisini daha da artıracağını vurguladı. 2023-2024 kışı ve 2024 yazının, insan kaynaklı iklim değişikliği ile birleşen El Nino etkisiyle, tarihin en sıcak dönemi olabileceği tahmin ediliyor.
Küresel ve Bölgesel Etkiler Neler Olabilir?
El Nino'nun etkileri dünyanın farklı bölgelerinde farklı şekilde hissedilecek. Güney Amerika'nın batı kıyılarında şiddetli yağışlar ve seller beklenirken, Avustralya, Endonezya ve Güney Asya'da kuraklık ve orman yangını riski artıyor. Afrika'da ise özellikle Doğu Afrika'da kuraklık, Güney Afrika'da ise aşırı yağışlar öngörülüyor. Kuzey Amerika'da ise kış aylarında daha ılıman ve kuru bir hava, Kaliforniya'da ise yoğun yağış bekleniyor.
Pasifik Okyanusu'ndaki sıcak su, mercan resifleri için büyük bir tehdit oluşturuyor. Mercan ağartma olaylarının yaygınlaşması, deniz ekosistemleri ve balıkçılık üzerinde yıkıcı etkilere yol açabilir. Ayrıca, El Nino'nun kasırga aktivitesini de etkilemesi bekleniyor; Atlantik'te daha az, Pasifik'te ise daha fazla tropikal fırtına görülebilir.
Ekonomik etkiler de göz ardı edilemez. Tarım, balıkçılık, enerji ve turizm sektörleri El Nino'nun yarattığı hava koşullarından doğrudan etkilenecek. Kuraklık, gıda fiyatlarında artışa ve su kıtlığına neden olabilirken, seller altyapıya zarar verebilir. Küresel GSYİH'de milyarlarca dolarlık kayıp yaşanması muhtemel.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, El Nino'nun doğrudan etki alanında olmasa da, küresel iklim sistemindeki değişiklikler dolaylı yoldan ülkemizi etkileyebilir. Özellikle tarım ürünleri ithalatında bağımlı olduğumuz ülkelerde yaşanacak kuraklık veya sel, gıda fiyatlarını artırabilir. Ayrıca, küresel sıcaklık artışı Akdeniz havzasında orman yangını riskini de beraberinde getiriyor. Türkiye'nin iklim değişikliğine uyum politikalarını hızlandırması ve tarımda su verimliliğini artırması kritik önem taşıyor. El Nino'nun tetikleyeceği küresel enerji talebi artışı, doğalgaz ve petrol fiyatlarını yukarı çekerek Türkiye'nin cari açığına baskı yapabilir.
