Dünyanın en büyük kakao üreticisi Fildişi Sahili'nin devlet meteoroloji kurumu, güçlenen El Nino hava olayının 2027 başına kadar yağış açığı yaratacağı uyarısında bulundu. Bu durum, halihazırda kırılgan olan küresel kakao arzı görünümünü daha da kötüleştiriyor. Ülkenin kakao üretiminin büyük bölümü, yağış rejimine bağımlı küçük çiftçiler tarafından gerçekleştiriliyor.
Kuraklık ve Sıcaklık Stresi Kakao Ağaçlarını Tehdit Ediyor
Fildişi Sahili meteoroloji ajansı, El Nino'nun etkisiyle ülkenin güney ve orta bölgelerinde yağışların mevsim normallerinin altında kalacağını öngörüyor. Özellikle kakao üretiminin yoğun olduğu Sassandra, Daloa ve San-Pedro gibi bölgelerde toprak neminin azalması ve sıcaklık artışı, kakao ağaçlarında su stresine yol açabilir. Uzmanlar, bu koşulların verimi düşürebileceği ve kalite kaybına neden olabileceği konusunda uyarıyor.
El Nino, Pasifik Okyanusu'ndaki yüzey sıcaklıklarının artmasıyla oluşan bir iklim olayı. Normalde Batı Afrika'da yağışları azaltıcı etkisi biliniyor. 2015-2016'daki güçlü El Nino döneminde Fildişi Sahili'nde kakao üretimi önemli ölçüde düşmüş, küresel fiyatlar rekor seviyelere çıkmıştı. Şimdi benzer bir senaryonun tekrarlanmasından endişe ediliyor. Devlet meteoroloji kurumu, çiftçileri sulama imkanlarını artırmaya ve gölge ağaçları dikmeye teşvik ediyor.
Küresel Kakao Piyasasında Arz Endişesi
Fildişi Sahili, dünya kakao üretiminin yaklaşık %40'ını tek başına karşılıyor. Gana ile birlikte Batı Afrika, küresel arzın %60'ından fazlasını sağlıyor. Son yıllarda olumsuz hava koşulları, hastalıklar ve yaşlanan ağaçlar nedeniyle üretim zaten baskı altındaydı. El Nino'nun etkisiyle 2024-2025 sezonunda üretimin daha da düşmesi bekleniyor. Londra ve New York borsalarında kakao vadeli işlemleri, bu haberle birlikte yükseliş eğilimini sürdürüyor. Çikolata üreticileri, artan maliyetleri tüketiciye yansıtmak zorunda kalabilir.
Uluslararası Kakao Örgütü (ICCO), küresel kakao stoklarının son yılların en düşük seviyesinde olduğunu belirtiyor. Arz açığı, fiyat oynaklığını artırıyor. Özellikle Avrupa'daki çikolata fabrikaları, hammadde temininde zorluk yaşayabilir. Fildişi Sahili hükümeti, çiftçilere yönelik destek programlarını genişletmeyi planlıyor ancak iklim koşullarına karşı koymak zor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, kakao üretmeyen ancak çikolata ve kakao ürünleri tüketiminde ve ihracatında önemli bir oyuncu. Artan kakao fiyatları, Türk gıda sanayisinin hammadde maliyetlerini yükseltecek. Bu durum, iç piyasada çikolata fiyatlarını artırabileceği gibi, ihracat rekabet gücünü de olumsuz etkileyebilir. Ayrıca Batı Afrika'daki üretim düşüşü, küresel emtia piyasalarında dalgalanma yaratarak Türkiye'nin dış ticaret açığını dolaylı yoldan etkileyebilir. Uzun vadede, sürdürülebilir kakao tedarik zincirleri oluşturmak için alternatif kaynak arayışları gündeme gelebilir. El Nino'nun yol açtığı iklim krizi, Türkiye'nin tarımsal emtia ithalat stratejilerini gözden geçirmesi gerektiğini gösteriyor.
