Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde (DRC) devam eden Ebola salgını, ülkenin doğusundaki çatışma ve siyasi kaos nedeniyle kontrol altına alınamıyor. Uzmanlara göre, virüsün yayılma hızı ve mevcut insani kriz, salgının yalnızca bölgesel bir sorun olmaktan çıkıp küresel bir tehdide dönüşme riskini artırıyor. Newsweek’e konuşan bir uzman, “Riskler, DRC’nin sınırlarının ötesine uzanıyor” uyarısında bulunarak, ABD dahil hiçbir ülkenin bu tehditten muaf olmadığını vurguladı.
Ebola’nın Yükselişi ve Kontrolsüz Yayılım
Ebola virüsü, Kongo’nun doğusundaki Kuzey Kivu ve Ituri eyaletlerinde aylardır etkisini gösteriyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre, 2018 Ağustos’unda başlayan salgın, bugüne kadar binden fazla can aldı. Ancak rakamlar, gerçek durumu tam olarak yansıtmıyor; çünkü çatışma bölgelerinde sağlık ekiplerine erişim oldukça kısıtlı. Kongo’daki silahlı gruplar, sağlık çalışanlarına saldırıyor ve aşı kampanyalarını engelliyor. Bu durum, virüsle mücadeleyi neredeyse imkânsız hale getiriyor.
Salgının yayılmasında, ülkenin siyasi istikrarsızlığı da önemli bir etken. Devlet Başkanı Felix Tshisekedi ile selefi Joseph Kabila arasındaki güç mücadelesi, hükümetin sağlık politikalarını uygulamasını zayıflatıyor. Ayrıca, salgınla aynı dönemde yaşanan diğer sağlık krizleri, örneğin kızamık ve kolera salgınları, sağlık sistemini daha da kırılgan bir hale getiriyor.
Küresel Tehdit ve Uluslararası Toplumun Rolü
Ebola’nın komşu ülkelere sıçraması, artık kaçınılmaz bir senaryo olarak değerlendiriliyor. Uganda ve Ruanda sınırlarına kadar ulaşan virüs, bu ülkelerde de vakalara neden oldu. Ancak asıl korkulan, virüsün büyük şehirlere ve uluslararası havalimanlarına ulaşması. Uzmanlar, eğer salgın kontrol altına alınmazsa, Batı Afrika’da 2014-2016 yıllarında yaşanan ve 11 binden fazla kişinin ölümüne yol açan krizin çok daha büyüğünün yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Bu nedenle, Dünya Sağlık Örgütü ve diğer uluslararası kuruluşlar, acil fon ve kaynak desteği çağrısı yapıyor. Ancak siyasi çekişmeler ve güvenlik sorunları, uluslararası müdahalenin etkinliğini sınırlıyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın yönetimi, DRC’ye yönelik sağlık yardımlarını azaltma sinyali verdi. Bu durum, salgının kontrol altına alınmasını daha da zorlaştırabilir. Uzmanlar, ABD’nin bu tutumunun, küresel sağlık güvenliği açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor. Zira Ebola, uluslararası sınır tanımadan yayılan bir virüs ve hiçbir ülke, kendini tamamen izole edemez.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kongo’daki Ebola salgını, doğrudan Türkiye’yi etkilemese de küresel sağlık güvenliği bağlamında önemli bir sınamadır. Türkiye, Afrika’da artan ekonomik ve siyasi nüfuzu nedeniyle kıtadaki gelişmeleri yakından takip etmektedir. Salgın, bölgesel istikrarı tehdit etmekte ve Türkiye’nin Afrika ile olan ticari ve diplomatik ilişkilerini olumsuz etkileyebilecek bir potansiyel taşımaktadır. Ayrıca, Türkiye’nin sağlık alanındaki uluslararası yardım politikaları doğrultusunda, DRC’ye yönelik insani yardım çağrılarına duyarlılık göstermesi beklenir. Bu tür küresel sağlık krizleri, Türkiye’nin yumuşak güç stratejisi açısından da fırsatlar sunabilir; ancak asıl öncelik, virüsün yayılmasını önlemek için uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesidir.
