İngiltere'de elektrikli bisiklet (e-bisiklet) ve benzeri mikromobilite araçlarının karıştığı kazalarda ödenen tazminat miktarı 110 milyon sterlini aştı. Bu durum, hem sigorta şirketlerinin primleri yükseltmesine hem de sektörde yeni düzenlemeler tartışmalarını beraberinde getirdi. İlk tazminat başvurusunun yapıldığı 2017 yılından bu yana geçen 7 yılda, başvuru sayısı ve ödenen tazminat miktarı katlanarak arttı. Uzmanlar, özellikle büyük şehirlerde yaygınlaşan e-bisiklet kullanımının, yaya ve diğer araçlarla yaşanan çarpışmalarda ciddi yaralanmalara yol açtığını belirtiyor.
Sigorta Sektöründe Artan Risk ve Primler
İngiltere Sigortacılar Birliği verilerine göre, 2017'den bu yana mikromobilite araçlarıyla ilgili 1.200'den fazla tazminat başvurusu yapıldı. Ortalama tazminat bedeli 90 bin sterlin civarında seyrederken, bazı ciddi yaralanma vakalarında bu rakam 1 milyon sterline kadar çıkabiliyor. Sigorta şirketleri, artan talep ve yüksek tazminatlar nedeniyle e-bisiklet kullanıcılarına yönelik primleri yüzde 30 ila 50 oranında artırdı. Bazı firmalar ise yeni müşteri kabulünü durdurma veya sadece deneyimli sürücülere poliçe verme yoluna gitti.
Kazaların büyük kısmı, e-bisikletlerin motor yardımıyla 25 km/s hıza ulaşabilmesi ve sürücülerin çoğu zaman kask gibi koruyucu ekipman kullanmaması nedeniyle meydana geliyor. Özellikle teslimat sektöründe yoğun olarak kullanılan bu araçlar, trafikte manevra kabiliyeti düşük yayalar için risk oluşturuyor. Hukuk uzmanları, mevcut sigorta sisteminin bu yeni araç türünü tam olarak kapsamadığını, bu nedenle tazminat süreçlerinde belirsizlikler yaşandığını ifade ediyor.
Küresel Boyuta Yayılan Sorun
E-bisikletle ilgili yaralanma ve tazminat sorunu yalnızca İngiltere'ye özgü değil. Almanya, Fransa ve Hollanda gibi e-bisiklet kullanımının yaygın olduğu Avrupa ülkelerinde de benzer eğilimler gözleniyor. Hollanda'da 2023 yılında e-bisiklet kazalarında ölenlerin sayısı bir önceki yıla göre yüzde 20 artarken, Almanya'da bu oran yüzde 15 oldu. Uzmanlar, hızlı kentleşme ve çevre dostu ulaşım teşvikleriyle birlikte e-bisiklet kullanımının daha da artacağını, bu nedenle sigorta düzenlemelerinin ve trafik kurallarının güncellenmesi gerektiğini vurguluyor.
Avrupa Birliği, 2024 yılında yayımladığı bir raporda, mikromobilite araçları için ortak bir sigorta standardı oluşturulmasını önerdi. Ancak üye ülkeler arasındaki farklı uygulamalar ve hız sınırlamaları nedeniyle bu sürecin yavaş ilerlediği belirtiliyor. Öte yandan, ABD'de bazı eyaletler, e-bisiklet sürücülerine zorunlu kask kullanımı ve trafik sigortası getirme konusunu tartışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de e-bisiklet kullanımı son yıllarda özellikle büyük şehirlerde popülerlik kazanmış olsa da, konuyla ilgili hukuki ve sigorta altyapısı henüz emekleme aşamasındadır. İngiltere'de yaşanan tazminat artışı, benzer bir sorunun Türkiye'de de ortaya çıkabileceğine işaret etmektedir. Şu anda Türkiye'de e-bisikletler için ayrı bir sigorta zorunluluğu bulunmamakla birlikte, artan kaza sayıları ve yaralanma vakaları ileride düzenleme ihtiyacını doğurabilir. Ayrıca, yurt dışındaki gelişmeler, Türk sigorta sektörünün bu alandaki riskleri önceden değerlendirmesi ve uygun prim politikaları geliştirmesi açısından önemli bir ders niteliğindedir. Kentsel ulaşım planlamasında mikromobiliteye ağırlık veren Türkiye, bu araçların güvenli kullanımı için kural koyarken İngiltere ve AB örneklerini göz önünde bulundurmalıdır.
