Kazakistan, artan büyük güç rekabeti karşısında askeri modernizasyon çabalarını hızlandırarak "düşmansız bir ordu" inşa etme stratejisi izliyor. Orta Asya'nın en büyük ülkesi olan Kazakistan, Rusya ve Çin arasında dengeli bir dış politika yürütürken, NATO ile de iş birliğini sürdürüyor. Bu stratejik hamle, bölgesel istikrarı koruma ve bağımsız savunma kapasitesini artırma hedefi taşıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, 2022'deki reform paketi kapsamında ordu modernizasyonunu öncelikli alan ilan etti. Ülke, 2025 yılına kadar savunma bütçesini milli gelirin yüzde 1,5'ine çıkarmayı planlıyor. Kazakistan, Sovyet döneminden kalma askeri altyapısını yenilemek için Türkiye, Güney Kore ve Avrupa ülkelerinden insansız hava araçları, zırhlı araçlar ve hava savunma sistemleri tedarik ediyor. Ancak askeri harcamaların artmasına rağmen, ülke halen askeri gücünü Rusya'ya bağımlı olmaktan kurtarmış değil. Örneğin, hava savunma sistemlerinin büyük bölümü Rus yapımı olmaya devam ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Kazakistan'ın bu hamlesi, Orta Asya'daki güç dengelerini etkileyebilir. Rusya, Ukrayna savaşı nedeniyle bölgeye daha az ilgi gösterirken Çin, ekonomik nüfuzunu artırıyor. Kazakistan, Çin'in Kuşak ve Yol projesi kapsamında altyapı yatırımları alsa da askeri alanda Pekin'e bağımlı hale gelmek istemiyor. Aynı zamanda, 2022'deki Kanlı Ocak olaylarında Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (KGAÖ) müdahalesi, ülkenin kendi askeri kapasitesini geliştirme ihtiyacını ortaya koydu. Bu bağlamda, Kazakistan'ın çoklu vektörlü dış politikası, hem Moskova hem de Pekin'in çıkarlarına ters düşmeden manevra yapmasını gerektiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kazakistan'ın askeri modernizasyonu, Türkiye için savunma sanayii ihracatı açısından önemli bir fırsat oluşturuyor. Ankara, geçtiğimiz yıllarda Kazakistan'a Bayraktar TB2 SİHA'lar ve zırhlı araçlar satarken, iki ülke arasında ortak üretim konusunda da görüşmeler sürüyor. Türkiye'nin Orta Asya'da artan nüfuzu, Kazakistan'ın Rusya ve Çin'e alternatif arayışıyla örtüşüyor. Ancak bu iş birliğinin, bölgesel güç dengelerini bozmadan, tarafların çıkarlarını gözeten bir çerçevede ilerlemesi gerekiyor. Aksi halde, Türkiye'nin KGAÖ veya Şanghay İşbirliği Örgütü ile ilişkileri üzerinde olumsuz etkiler doğabilir.
