Suriye'nin güneyinde Dürzi nüfusun yoğun yaşadığı Süveyde vilayetinde, hükümet güçleri ile yerel Dürzi silahlı gruplar arasında yeniden başlayan çatışmalar, bölgede 2011'den bu yana süren iç savaşın yeni bir aşamaya girdiği endişelerini artırıyor. Kaynaklara göre, Beşşar Esed rejimine bağlı birlikler ile Dürzi militanlar arasında birkaç gündür devam eden silahlı çarpışmalarda en az 15 kişi hayatını kaybetti, onlarca kişi de yaralandı. Çatışmaların odağında, Dürzilerin özerk yönetim talepleri ve hükümetin merkezi otoriteyi dayatma çabaları yatıyor.
Arka Plan: Tarihsel ve Siyasi Dinamikler
Süveyde, Suriye'deki Dürzi toplumunun ana merkezi ve ülkedeki en homojen etnik-dini bölgelerden biri. İç savaş boyunca çoğunlukla tarafsız kalan Dürziler, zaman zaman rejimle iş birliği yapsa da, 2018'den bu yana artan şekilde Esed karşıtı protestolara katıldı. Özellikle 2023 yazında başlayan ve “Dürzi Baharı” olarak adlandırılan gösteriler, hükümetin ekonomik politikaları ve siyasi baskılarına karşı yükseldi. Rejim, Dürzi bölgesinde kontrolü kaybetmemek için askeri takviye yaparken, yerel silahlı gruplar da kendilerini savunma amaçlı olarak örgütlendi. Son çatışmalar, bu iki taraf arasındaki gerilimin silahlı bir boyuta ulaştığını gösteriyor.
Uzmanlar, Süveyde'deki olayların Suriye genelindeki istikrarsızlığı yansıttığını belirtiyor. Ülkede rejim kontrolünde olsa da, İdlib'de Şam Heyeti Tahrir, kuzeydoğuda Kürtler ve güneyde Dürziler gibi farklı güç odakları fiilen varlığını sürdürüyor. Esed'in ülke genelinde tam otoriteyi sağlamakta zorlanması, Dürzi bölgesinde yeni bir kriz olasılığını artırıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Süveyde'deki çatışmalar, yalnızca Suriye iç savaşının bir yansıması değil, aynı zamanda bölgesel güç dengelerini de etkileyebilecek potansiyele sahip. İsrail, Dürzi azınlığa yakınlığıyla bilinir ve Golan Tepeleri'ndeki Dürzi nüfusla bağlantıları vardır. Şam yönetimi, Dürzi bölgesindeki krizin İsrail'in müdahalesine yol açabileceğinden endişe ediyor. Ayrıca, İran destekli milislerin bölgede varlık göstermesi, Dürzilerin rejime olan güvensizliğini artıran bir diğer faktör. Suriye'nin güneyindeki bu istikrarsızlık, Ürdün'ün kuzey sınırında da güvenlik riskleri doğuruyor. Uluslararası toplum, çatışmaların sivillere yönelik insani krizi derinleştirmesinden endişe duyuyor; Birleşmiş Milletler, tarafları itidale çağırdı. Ancak bugüne kadar somut bir arabuluculuk girişimi olmadı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Süveyde'deki çatışmalar, Türkiye'nin Suriye politikası açısından dolaylı ancak önemli bir gelişme. Türkiye, Suriye'nin kuzeyinde PKK/YPG'nin varlığına karşı mücadele ederken, güneydeki Dürzi bölgesinde yaşanacak bir istikrarsızlık, Suriye'deki dengeleri daha karmaşık hale getirebilir. Dürzilerin Türkiye'ye yönelik doğrudan bir tehdidi bulunmamakla birlikte, rejimin güneyde zorlanması, Türkiye'nin kuzeydeki askeri varlığının meşruiyetini tartışmaya açabilir. Ayrıca, İran'ın Dürzi bölgesine müdahalesi, Türkiye-İran rekabetini derinleştirebilir. Türkiye'nin bu krizde insani yardım ve diplomatik girişimlerle bölgesel istikrarı desteklemesi beklenebilir.
