Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde (DKC) devam eden Ebola salgınında hayatını kaybedenlerin sayısı 3.000'i aştı. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), salgına neden olan virüs suşuna karşı üç potansiyel aşının klinik denemelerini başlatmaya hazırlandığını duyurdu. Salgın, ülkenin doğusunda, Ruanda ve Uganda sınırına yakın bölgelerde etkisini sürdürüyor ve vaka sayısı her geçen gün artıyor.
Salgının Arka Planı ve Müdahale Çabaları
DKC'deki mevcut Ebola salgını, Ağustos 2018'de Kuzey Kivu eyaletinde başladı ve kısa sürede Ituri ve Güney Kivu eyaletlerine yayıldı. DSÖ, salgını 17 Temmuz 2019'da "küresel sağlık acil durumu" ilan etti. Salgın, ülkedeki siyasi istikrarsızlık, silahlı çatışmalar ve sağlık altyapısının yetersizliği nedeniyle kontrol altına alınamıyor. Özellikle kırsal bölgelerde sağlık ekiplerine yönelik saldırılar ve topluluk direnci, müdahale çabalarını zorlaştırıyor.
DSÖ'ye göre, şu ana kadar 3.000'den fazla kişi hayatını kaybetti ve 2.000'den fazla kişi de virüsü taşıdığı doğrulandı. Salgında ölüm oranı yüzde 67 civarında seyrediyor. Sağlık ekipleri, yeni vakaların tespiti ve temaslı takibi konusunda büyük zorluklarla karşılaşıyor. Ayrıca, bölgede faaliyet gösteren silahlı grupların sağlık çalışanlarına yönelik saldırıları, müdahaleyi sekteye uğratıyor.
DSÖ, mevcut salgına karşı rVSV-ZEBOV (Ervebo) aşısının kullanımını onaylamıştı. Ancak, bu aşının etkinliği ve uzun vadeli koruması konusunda hala soru işaretleri bulunuyor. Bu nedenle, DSÖ şimdi üç yeni potansiyel aşı adayını test etmeye hazırlanıyor: Janssen'in Ad26.ZEBOV/MVA-BN aşısı, GSK'nın ChAd3-EBO-Z aşısı ve Gamaleya Enstitüsü'nün geliştirdiği aşı. Bu aşılar, farklı ülkelerde ve farklı popülasyonlarda denenecek.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Ebola salgını, sadece DKC için değil, komşu ülkeler için de ciddi bir tehdit oluşturuyor. Ruanda, Uganda, Güney Sudan ve Burundi gibi ülkeler, salgının yayılma riskiyle karşı karşıya. DSÖ, bu ülkelerde hazırlık çalışmalarını artırmış durumda. Ayrıca, bölgedeki insani kriz ve göç hareketleri, salgının sınırları aşma potansiyelini artırıyor.
Uluslararası toplum, salgınla mücadele için kaynak sağlama konusunda çağrılar yapıyor. Ancak, 2014-2016 Batı Afrika Ebola salgınında olduğu gibi, küresel tepki yeterince hızlı ve etkili olamıyor. DSÖ, salgının kontrol altına alınması için en az 100 milyon dolar ek fon gerektiğini belirtiyor. ABD, AB ve diğer ülkelerden gelen yardımlar sınırlı kalıyor.
Salgının ekonomik etkileri de göz ardı edilemez. DKC'nin doğusundaki madencilik faaliyetleri, salgın nedeniyle aksamış durumda. Özellikle kobalt ve altın gibi stratejik madenlerin çıkarılması ve ihracatı olumsuz etkileniyor. Bu durum, küresel teknoloji ve otomotiv sektörlerini de dolaylı olarak etkiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, DKC'deki Ebola salgınına doğrudan taraf olmasa da, küresel sağlık güvenliği ve Afrika'daki istikrar açısından önemli çıkarımlar yapabilir. Salgının yayılması, bölgesel istikrarsızlığı artırabilir ve Türkiye'nin Afrika'daki ekonomik ve diplomatik çıkarlarını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin insani yardım ve sağlık diplomasisi alanındaki etkinliği, böyle krizlerde daha fazla sorumluluk almasını gerektirebilir. Türkiye, DSÖ ve diğer uluslararası kuruluşlarla işbirliği yaparak salgınla mücadeleye katkı sağlayabilir ve böylece küresel sağlık güvenliğine katkıda bulunabilir. Öte yandan, salgının ticaret yollarını ve ekonomik faaliyetleri sekteye uğratması, Türkiye'nin Afrika'daki ticari faaliyetlerini de dolaylı olarak etkileyebilir.
