İngiltere Başbakanlığı (Downing Street), Başbakan Andy Burnham'ın Avrupa Birliği (AB) ile serbest dolaşımın geri getirilmesi konusundaki tutumunu netleştirmek zorunda kaldı. Burnham'ın, Birleşik Krallık'ın AB'ye yeniden katılma vaadiyle bir sonraki seçime girebileceğine dair imaları, Brexit sonrası ilişkilerde spekülasyonu artırdı. Başbakanlık Sözcüsü, hükümetin resmi pozisyonunun serbest dolaşımın geri getirilmesi olmadığını, ancak AB ile ilişkilerin güçlendirilmesi için çalışıldığını belirtti. Açıklama, Burnham'ın hafta sonu yaptığı ve İngiltere'nin uzun vadede AB'ye dönüşü tartışmasını yeniden alevlendiren konuşmasının ardından geldi.
Gelişmenin arka planı
Andy Burnham, geçtiğimiz günlerde katıldığı bir etkinlikte, Birleşik Krallık'ın AB ile ilişkilerini yeniden değerlendirmesi gerektiğini söylemiş ve serbest dolaşımın gelecekte müzakere edilebilecek bir konu olduğunu ima etmişti. Bu sözler, iktidardaki partinin içinde ve dışında farklı yorumlara yol açtı. Özellikle Brexit yanlıları, Burnham'ın açıklamalarını "2016'daki iradeye saygısızlık" olarak nitelendirirken, AB yanlıları ise ekonomik kayıpların telafisi için bir fırsat olarak gördü. Downing Street'in açıklaması, hükümetin resmi çizgisinin değişmediğini, ancak Başbakan'ın kişisel görüşleri ile hükümet politikası arasındaki ayrımın korunmaya çalışıldığını gösteriyor. İngiltere, 2020'de AB'den ayrıldıktan sonra serbest dolaşım sona ermiş, yerine puan bazlı göç sistemi getirilmişti. Ancak son dönemde iş gücü eksikliği ve ticaret engelleri nedeniyle AB ile ilişkilerin yumuşatılması çağrıları artmış durumda.
Bölgesel ve küresel boyut
Burnham'ın açıklamaları, İngiltere'de Brexit sonrası dönemde AB ile ilişkilerin geleceğine dair artan bir tartışmanın parçası. İngiltere ekonomisi, ayrılığın getirdiği ticari zorluklarla boğuşurken, kamuoyu yoklamaları halkın önemli bir kısmının AB'ye yeniden katılmayı desteklediğini gösteriyor. Ancak siyasi partiler, bu hassas konuda bölünmemek için temkinli davranıyor. Avrupa Birliği tarafı ise İngiltere'nin yeniden üyelik başvurusu yapması halinde bunu değerlendirebileceğini, ancak mevcut üyelerin onayının gerektiğini belirtiyor. Uzmanlar, serbest dolaşımın geri getirilmesinin kısa vadede olası görünmediğini, zira bunun Brexit anlaşmasının temel taşlarından biri olduğunu vurguluyor. Öte yandan, İngiltere'nin AB ile ticaret anlaşmasını güncelleme çabaları sürüyor. Bu gelişme, Avrupa kıtasındaki siyasi ve ekonomik dengeler açısından da önemli; zira İngiltere'nin AB ile yakınlaşması, küresel ticaret ve güvenlik mimarisinde de etkili olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'de iktidar partisi içinde Brexit sonrası ilişkilerin yeniden şekillendirilmesi tartışması, Türkiye-İngiltere ilişkileri açısından da dolaylı etkiler yaratabilir. İngiltere, Türkiye'nin önemli bir ticaret ortağı ve müttefiki; Brexit sonrası iki ülke arasında serbest ticaret anlaşması yürürlükte. İngiltere'nin AB ile serbest dolaşımı yeniden müzakere etmesi, Türk vatandaşlarının İngiltere'ye seyahat ve çalışma koşullarını etkileyebilir. Ayrıca, İngiltere'nin AB'ye yakınlaşması, Türkiye'nin AB üyelik sürecine dolaylı bir mesaj niteliği taşıyabilir. Türkiye, Brexit sonrası dönemde İngiltere ile ikili ilişkilerini güçlendirmeye odaklanmış durumda. Bu tartışma, Ankara'nın Londra ile ekonomik ve stratejik işbirliğini derinleştirme çabalarını etkilemez, ancak Avrupa'daki siyasi dinamiklerin yakından izlenmesi gerektiğini gösteriyor.
