Küresel piyasalar, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) haftaya açıklayacağı faiz kararı ve Başkan Donald Trump'ın Fed başkanlığı için aday gösterdiği Kevin Warsh'ın ilk kez kamuoyu önüne çıkmasını beklerken, dolar başlıca para birimleri karşısında güçlenmeye devam ediyor. Asya seansında dolar endeksi yüzde 0,2 yükselişle 104,5 seviyesine çıkarken, Japon yeni karşısında 149,90 seviyesinde işlem görüyor. Euro/dolar paritesi ise 1,0850 ile 1,0830 arasında dar bantta hareket ediyor. Yatırımcılar, Fed'in bu ayki toplantıda faiz oranlarını sabit tutmasına kesin gözüyle bakarken, asıl odak noktası Fed Başkanı Jerome Powell'ın enflasyon ve büyüme konusundaki yönlendirmeleri olacak. Ancak Trump'ın gölge Fed başkanı olarak nitelendirilen Kevin Warsh'ın hafta sonu yapacağı konuşma, piyasalarda daha fazla merak uyandırıyor. Warsh'ın, Fed'in para politikası duruşu ve Trump'ın ekonomi politikalarına uyum konusunda sinyaller vermesi bekleniyor.
Gelişmenin arka planı: Fed ve Warsh beklentisi
Fed'in 29-30 Nisan toplantısı, piyasaların nisan ayındaki en önemli olayı olarak öne çıkıyor. CME FedWatch verilerine göre, piyasalar faizlerin mevcut yüzde 4,25-4,50 aralığında sabit kalmasına yüzde 95 ihtimal veriyor. Ancak mayıs toplantısı için faiz indirimi olasılığı yüzde 30'a gerilemiş durumda. Bunun başlıca nedeni, son gelen enflasyon verilerinin yapışkanlığını koruması ve Trump'ın uyguladığı tarife politikalarının fiyat baskılarını artırması. Trump'ın Fed Başkanı olarak atadığı ancak henüz Senato onayından geçmeyen Kevin Warsh, eski bir Fed yöneticisi olarak biliniyor. Warsh, 2006-2011 yılları arasında Fed'de görev yapmış ve 2008 küresel krizinde aktif rol oynamıştı. Piyasalar, Warsh'ın Fed başkanı olması durumunda daha şahin bir duruş sergileyeceğini ve Trump'ın düşük faiz taleplerine rağmen bağımsız kalacağını tahmin ediyor. Ancak Trump'ın son dönemde Fed'e yönelik baskıları, bu bağımsızlığın sorgulanmasına neden oluyor.
Öte yandan, doların güçlenmesinde ABD ekonomisinin diğer gelişmiş ülkelere göre daha dirençli olması da etkili. Son açıklanan perakende satışlar ve sanayi üretimi verileri beklentilerin üzerinde gelirken, işsizlik maaşı başvuruları düşük seyrediyor. Bu durum, Fed'in faiz indirimi için acele etmeyeceği algısını güçlendiriyor. Ayrıca, jeopolitik risklerin azalması da doları destekliyor. Rusya-Ukrayna savaşında olası bir ateşkes ihtimali ve ABD-Çin ticaret görüşmelerinin yeniden başlaması, risk iştahını artırırken doları güvenli liman olarak cazip kılıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Asya ve gelişmekte olan piyasalara etkileri
Doların güçlenmesi, özellikle Asya ve gelişmekte olan piyasaları olumsuz etkiliyor. Güney Kore wonu dolar karşısında yüzde 0,3 değer kaybederken, Endonezya rupisi yüzde 0,4 geriledi. Çin yuanı ise merkez bankası müdahalelerine rağmen 7,25 seviyesinin altında dengelenmeye çalışıyor. Japon yeni, doların güçlenmesinden en fazla etkilenen para birimlerinden biri olurken, Japonya Merkez Bankası'nın (BOJ) faiz artırımına rağmen yen zayıflamaya devam ediyor. BOJ'un geçen hafta faizleri yüzde 0,25'ten yüzde 0,50'ye yükseltmesi, yen üzerinde kalıcı bir etki yaratmadı. Analistler, BOJ'un daha agresif adımlar atması gerektiğini ancak bunun ekonomiyi yavaşlatma riski taşıdığını belirtiyor.
Gelişmekte olan ülke para birimleri ise doların güçlenmesi karşısında baskı altında. Türk lirası, Brezilya reali ve Hindistan rupisi gibi para birimleri, dolar endeksindeki yükselişe paralel olarak değer kaybediyor. Bu durum, ithalat fiyatlarını artırarak enflasyonist baskıları tetikliyor. Ayrıca, doların güçlenmesi, bu ülkelerin dolar cinsinden borç yükünü artırıyor ve faiz indirimi beklentilerini zayıflatıyor. Küresel ölçekte ise doların değer kazanması, emtia fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor. Altın, doların güçlenmesiyle birlikte ons başına 2.340 dolara gerilerken, petrol fiyatları da varil başına 85 doların altına indi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Doların küresel ölçekte güçlenmesi, Türkiye ekonomisi için bir dizi risk ve fırsat barındırıyor. Güçlü dolar, Türkiye'nin ithalat faturasını artırarak cari açık üzerinde baskı oluşturuyor. Özellikle enerji ve hammadde ithalatına bağımlı olan Türkiye, doların değer kazanmasıyla birlikte dış ticaret açığının genişlemesi riskiyle karşı karşıya. Ayrıca, Türk lirasının dolar karşısındaki zayıflaması, enflasyonu körükleyebilir. Öte yandan, güçlenen dolar, Türkiye'nin ihracat rekabetçiliğini artırabilir; ancak bu etki, Avrupa ve Orta Doğu gibi ana pazar ekonomilerinin de daralmasıyla sınırlanıyor. Merkez Bankası'nın faiz indirimlerine devam edip etmeyeceği konusunda doların hareketi belirleyici olacak. Kısa vadede, dolar/TL kuru üzerinde ek bir baskı beklenmezken, Fed kararı ve Warsh'ın söylemleri Türkiye piyasaları için yakından takip edilecek.
