ABD doları, 2025 yılının başından bu yana en uzun günlük kazanma serisini kaydederek küresel piyasalarda yükselişini sürdürüyor. Yükselen petrol fiyatları, enerji ithalatçısı ülkelerin para birimleri üzerinde baskı oluştururken, dünya genelinde enflasyon endişeleri de doların güvenli liman cazibesini artırıyor. Analistler, dolar endeksinin (DXY) altı gün üst üste değer kazandığını ve bunun Şubat 2025'ten bu yana en uzun seri olduğunu belirtiyor.
Doların Yükselişinin Arkasındaki Nedenler
Doların son dönemdeki güçlenmesinin arkasında birkaç faktör bulunuyor. Öncelikle, Brent petrol fiyatları varil başına 95 doların üzerine çıkarak enerji ithalatçısı ülkelerin cari açıklarını artırdı ve bu ülkelerin para birimlerini zayıflattı. Özellikle Türk lirası, Japon yeni ve Hindistan rupisi gibi para birimleri dolar karşısında değer kaybetti.
İkinci olarak, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz indirim döngüsüne beklenenden daha yavaş gideceği yönündeki beklentiler doları destekliyor. Fed Başkanı Jerome Powell, son açıklamalarında enflasyonun hala hedefin üzerinde seyrettiğini ve para politikasında aceleci davranmayacaklarını vurguladı. Bu da doların faiz avantajını korumasına yardımcı oluyor.
Üçüncü olarak, jeopolitik riskler ve küresel ticaret gerilimleri yatırımcıları güvenli liman arayışına itiyor. Özellikle Orta Doğu'daki çatışmalar ve Asya'daki tedarik zinciri sorunları dolar talebini artırıyor.
Küresel Piyasalara Etkileri
Doların güçlenmesi, gelişmekte olan ülkeler için önemli sonuçlar doğuruyor. Dolar cinsinden borçları olan ülkelerin borç yükü artarken, emtia fiyatları da dolar bazında yükseldiği için ithalat maliyetleri yükseliyor. Bu durum, özellikle enerji ve gıda ithalatına bağımlı ülkelerde enflasyonu körüklüyor.
Öte yandan, ABD'li ihracatçılar için doların değer kazanması rekabet gücünü azaltıyor. Ancak Fed'in faiz politikası ve ABD ekonomisinin görece güçlü performansı, doların cazibesini koruyor. Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve Japonya Merkez Bankası (BOJ) gibi merkez bankalarının daha güvercin politikalar izlemesi de doların değer kazanmasına katkı sağlıyor.
Piyasa analistleri, doların kısa vadede yükselişini sürdürebileceğini ancak ABD ekonomisinde yavaşlama işaretleri ve Fed'in faiz indirimlerine başlamasıyla birlikte baskı altına girebileceğini belirtiyor. Yatırımcılar, önümüzdeki haftalarda açıklanacak ABD enflasyon ve istihdam verilerini yakından takip ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Doların küresel çapta güçlenmesi, Türkiye ekonomisi için önemli riskler barındırıyor. Türkiye, enerji ithalatında büyük ölçüde dışa bağımlı olduğundan, petrol fiyatlarındaki artış ve doların değer kazanması cari açığı genişletici yönde etki yapıyor. Ayrıca, TL'nin dolar karşısında değer kaybetmesi enflasyonu yukarı çekerek Merkez Bankası'nın faiz politikasını zorlaştırıyor. Kısa vadede dolar/TL'de yukarı yönlü baskı devam edebilir; bu da ithal ürün fiyatlarını artırarak iç talebi ve büyümeyi olumsuz etkileyebilir. Türkiye'nin dış borç çevrimi ve rezerv yönetimi açısından da güçlü dolar olumsuz bir tablo çiziyor.
