Doğu Afrika ülkelerinde Ebola virüsü yeniden canlanırken, uluslararası toplum salgının kontrol altına alınması için yeni bir mücadeleye hazırlanıyor. Uganda ve komşu ülkelerde son haftalarda tespit edilen vakalar, 2014-2016 Batı Afrika salgınından bu yana en ciddi Ebola tehdidini oluşturuyor. Bu kritik dönemde, ABD'nin bölgedeki sağlık programlarını geri çekmesi, Çin'in potansiyel bir liderlik rolü üstlenebileceği yönünde tartışmaları beraberinde getiriyor. Pekin yönetimi, geçmişte Afrika'da sağlık altyapısına yaptığı yatırımlarla tanınırken, yeni salgın karşısında nasıl bir strateji izleyeceği merak konusu.
Salgının Yeniden Canlanması ve Bölgesel Riskler
Uganda Sağlık Bakanlığı, ülkenin orta kesimindeki Mubende bölgesinde Ebola'nın Sudan türünün tespit edildiğini duyurdu. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), vakaların komşu Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Kenya ve Ruanda sınırlarına yakın bölgelerde yoğunlaştığını belirtiyor. Sudan türüne karşı onaylanmış bir aşı bulunmaması, salgının yayılma hızını artırıyor. DSÖ, en az 30 kişinin hayatını kaybettiğini ve yüzlerce kişinin temas takibi altında olduğunu açıkladı. Bölgedeki sağlık sistemlerinin kırılganlığı, özellikle kırsal alanlarda virüsün kontrolünü zorlaştırıyor.
Çin'in Afrika Sağlık Diplomasisi ve ABD'nin Çekilmesi
ABD, son yıllarda Afrika'daki sağlık programlarına ayırdığı bütçeyi önemli ölçüde kısarken, Çin hızla artan bir sağlık diplomasisi yürütüyor. Pekin, 2014 Batı Afrika Ebola salgınında 100 milyon dolardan fazla yardım sağlamış ve bölgeye sağlık ekipleri göndermişti. Bugün Çin, Afrika Birliği ile işbirliği içinde Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi'nin (Africa CDC) kurulmasına destek veriyor. Ancak uzmanlar, Çin'in salgına müdahale kapasitesinin lojistik ve yerel topluluklarla iletişim konusundaki deneyimsizliği nedeniyle sınırlı olduğunu vurguluyor. Washington'un geri çekilmesi, uluslararası sağlık güvenliğinde bir boşluk yaratırken, Çin'in bu boşluğu doldurabilecek siyasi iradeye sahip olup olmadığı henüz net değil.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Doğu Afrika'da Ebola'nın yeniden ortaya çıkması, Türkiye'nin Afrika Boynuzu ve Sahra Altı Afrika'da yürüttüğü sağlık ve kalkınma işbirlikleri açısından önem taşıyor. Türkiye, bölgede Sağlık Bakanlığı ve TİKA aracılığıyla çeşitli sağlık projeleri yürütüyor; bu salgın, mevcut işbirliklerinin hızlandırılmasını gerektirebilir. Ayrıca, salgının ticaret yolları ve Türk iş insanlarının bulunduğu ülkelerde yayılması, ekonomik faaliyetleri olumsuz etkileyebilir. ABD'nin bölgeden çekilmesiyle oluşan etki boşluğu, Türkiye'nin sağlık diplomasisini daha proaktif kullanma fırsatı yaratabilir ancak bu, Ankara'nın mevcut kaynaklarını ve önceliklerini yeniden değerlendirmesini gerektiriyor.
