ABD'de 3 Kasım'da yapılacak ara seçimlerde Demokratlar, Temsilciler Meclisi'nde kontrolü ele geçirmek için net dört sandalye kazanmak zorunda. Mevcut durumda Cumhuriyetçiler 435 sandalyeli mecliste 201, Demokratlar ise 194 sandalyeye sahip; 40 sandalye boş. Anketler, Demokratların ulusal düzeyde avantajlı göründüğünü işaret etse de, kritik eyaletlerdeki yarışlar belirleyici olacak. İşte seçim gecesi yakından izlenecek beş kritik bölge ve bu yarışların ABD siyaseti ile küresel dengelere olası etkileri.
Seçimlerin arka planı ve kritik yarışlar
Demokratların çoğunluğu alabilmesi için özellikle banliyölerde ve Cumhuriyetçilerin elindeki açık sandalyelerde başarılı olması gerekiyor. Uzmanlar, 2018 ara seçimlerinde olduğu gibi, banliyö seçmenlerinin ve kadın seçmenlerin belirleyici olabileceğini belirtiyor. Ancak Kovid-19 salgını, ekonomi ve sağlık politikaları gibi konular seçmen davranışını etkileyebilir. Aşağıda, Demokratların umut bağladığı ve Cumhuriyetçilerin korumak için mücadele ettiği beş kritik yarış yer alıyor:
1. Teksas 23. Bölge: Cumhuriyetçi Will Hurd'un emekliye ayrılmasıyla boşalan sandalye için Cumhuriyetçi Tony Gonzales ile Demokrat Gina Ortiz Jones yarışıyor. Bölge, 2016'da Hillary Clinton'un kazandığı, ancak 2018'de Cumhuriyetçilerin tuttuğu bir bölge. Ortiz Jones, 2018'de sadece 926 oyla kaybetmişti; bu kez avantajlı görülüyor.
2. New York 11. Bölge: Cumhuriyetçi Max Rose'un savunması zor. Bölge, Staten Island ve Brooklyn'in bir bölümünü kapsıyor ve 2016'da Trump'a oy verdi. Demokratlar, Rose'un görev süresini kısaltmayı hedefliyor. Ancak Rose, görevdeki ılımlı duruşuyla dikkat çekiyor.
3. Kaliforniya 25. Bölge: Cumhuriyetçi Mike Garcia ile Demokrat Christy Smith arasında Mayıs ayında yapılan özel seçimin rövanşı. Garcia, özel seçimi kazanmış olsa da, bölge 2018'de Demokratlara geçmişti. Smith, bu kez daha güçlü bir kampanya yürütüyor.
4. Kuzey Karolina 6. Bölge: Cumhuriyetçi Mark Walker'ın emekliliğiyle boşalan sandalye için Cumhuriyetçi Lee Haywood ile Demokrat Kathy Manning yarışıyor. Bölge, yeniden çizilen sınırlarla Demokratlara eğilimli hale geldi. Manning, güçlü bir bağış toplama performansı sergiliyor.
5. Georgia 7. Bölge: Cumhuriyetçi Rob Woodall'un emekliliğiyle boşalan sandalye için Cumhuriyetçi Rich McCormick ile Demokrat Carolyn Bourdeaux yarışıyor. Bourdeaux, 2018'de sadece 433 oyla kaybetmişti. Bölge, Atlanta banliyölerinde yer alıyor ve demografik değişim Demokratların lehine.
Bu yarışların yanı sıra, Arizona, Colorado, Florida, Iowa, Maine, Michigan, Minnesota, Nebraska, New Jersey, New York, Ohio, Pennsylvania, Texas ve Virginia gibi eyaletlerde de yakın yarışlar var. Demokratların Meclis'i alması durumunda, yasama gündemi ve Başkan Trump'a karşı denetim mekanizmaları değişecek. Cumhuriyetçilerin çoğunluğu koruması halinde ise Trump'ın politikaları daha rahat ilerleyecek.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD ara seçimleri, sadece iç siyaseti değil, aynı zamanda dış politikayı da etkiliyor. Temsilciler Meclisi'nin kontrolünü ele geçiren bir parti, dış yardım, ticaret anlaşmaları ve savunma bütçesi gibi konularda söz sahibi olacak. Özellikle Türkiye-ABD ilişkileri açısından, Meclis'teki dengeler önemli. Demokratların çoğunluğu alması, özellikle insan hakları ve demokrasi konularında Türkiye'ye yönelik eleştirilerin artmasına yol açabilir. Ayrıca, S-400 alımı ve FETÖ gibi konularda Kongre'deki Türkiye karşıtı tutumun güçlenmesi riski var. Ancak, Demokratların da Türkiye ile diyalog kanallarını açık tutma eğiliminde olduğu unutulmamalı.
Küresel anlamda, ABD'nin iklim değişikliği, İran nükleer anlaşması ve NATO gibi konulardaki tutumu, Meclis'in yapısına göre şekillenebilir. Demokratların zaferi, Paris Anlaşması'na dönüş ve müttefiklerle ilişkilerin onarılması yönünde baskı oluşturabilir. Cumhuriyetçilerin korunması ise Trump'ın 'Önce Amerika' politikalarının devamı anlamına gelir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki ara seçim sonuçları, Türkiye-ABD ilişkilerini doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahip. Demokratların Temsilciler Meclisi'ni kazanması halinde, Kongre'de Türkiye'ye yönelik eleştirel tutumun artması ve özellikle Suriye'deki PYD/YPG meselesi, S-400 alımı ve Halkbank davası gibi konularda yaptırım riski gündeme gelebilir. Öte yandan, Cumhuriyetçi çoğunluk, Başkan Trump'ın yürütme organı üzerindeki etkisini sürdürmesine olanak tanıyarak, Türkiye ile yapılan anlaşmaların Kongre'den geçme ihtimalini artırabilir. Her iki senaryoda da Türkiye, ABD ile dengeyi korumak için diplomatik kanalları açık tutmalı ve Kongre nezdinde lobi faaliyetlerini güçlendirmelidir.
